Oferowane na rynku przyrządy do wykrywania kabli i przewodów cechuje wiele zalet. Za pomocą ekranu LCD użytkownik jest informowany o poziomie i kodzie transmisji oraz napięciu zewnętrznym. Jeżeli urządzenie wyposażono w odbiornik, to również i w nim uwzględnia się wyświetlacz, który informuje o poziomie odbieranego sygnału, jego kodzie i wykryciu napięcia w przewodzie. Sygnał nadajnika jest kodowany cyfrowo, dzięki czemu identyfi kacja sygnału nadajnika przebiega bezbłędnie. Czułość odbioru sygnału może być ustawiona ręcznie lub być przeprowadzona w sposób automatyczny. Skorzystać można z dźwiękowej sygnalizacji odbioru. W niektórych urządzeniach przewidziano funkcję latarki, umożliwiającej pracę w miejscach, gdzie poziom natężenia oświetlenia jest niski. Można zastosować dodatkowe nadajniki w celu rozbudowania zestawu lub umożliwienia rozpoznawania różnych sygnałów. Oferowane na rynku detektory kabli i przewodów elektrycznych pozwalają na wykrywanie elementów znajdujących się w murze (cegła, beton komórkowy i porowy, piaskowiec itp.). Oprócz tego detekcję można przeprowadzić w betonie, żelbecie, a także w ścianach z lekkich elementów budowlanych oraz pod powierzchniami takimi jak tynk, kafelki, tapety, parkiet, dywan. Mogą być również wykrywane elementy znajdujące się pod drewnem oraz pod płytami gipsowo-kartonowymi.
Technologia fal radiowych bazująca na czujnikach radarowych pozwala na wykrywanie metali żelaznych i kolorowych, przewodów pod napięciem, konstrukcji drewnianych, a nawet rur z tworzywa sztucznego z dokładnością do kilku milimetrów. Ważne jest precyzyjne wykrywanie elementów ogrzewania podłogowego i ściennego. Dzięki specjalnym trybom pracy zapewnione są optymalne wyniki pomiarów niemal w każdym rodzaju podłoża. Warto podkreślić szybki dostęp do wyniku detekcji dzięki zastosowaniu dużego wyświetlacza grafi cznego. Przydatne rozwiązanie stanowi ergonomiczna rękojeść zapewniająca optymalny komfort obsługi. Jako zaletę wynikającą ze stosowania detektorów kabli i przewodów należy wymienić uzyskanie najwyższego bezpieczeństwa dzięki wskazaniu maksymalnej dopuszczalnej głębokości wiercenia. Za pomocą detektorów można wykryć rury z tworzywa sztucznego (do zimnej i ciepłej wody, ogrzewania podłogowego, ściennego itp.). Rzecz jasna wykrywane mogą być przewody elektryczne niezależnie od obecności napięcia. Z pewnością przyda się funkcjonalność pozwalająca na wykrywanie przewodów pod małym napięciem. Detekcji można także poddać pręty i profi le metalowe wszelkiego rodzaju (np. stal, miedź, aluminium) łącznie ze stalą zbrojeniową, belkami drewnianymi oraz pustymi przestrzeniami.
Detektory cechuje przynajmniej kilka parametrów i właściwości, a przede wszystkim istotny jest rodzaj wykrywanych materiałów. Jak już wiadomo, najczęściej są to rury z tworzywa sztucznego, metale żelazne, metale nieżelazne, konstrukcje drewniane oraz przewody pod napięciem. Ważna jest maksymalna: głębokość detekcji (np. 150 mm), głębokość pomiaru w stali (np. 150 mm), głębokość wykrywania miedzi. Kluczowe miejsce zajmuje maksymalna głębokość detekcji przewodów pod napięciem i konstrukcji drewnianych (np. 60 mm). Na etapie wyboru detektora trzeba zwrócić uwagę na dokładność pomiaru głębokości (np. ±5 mm). Na bezpieczeństwo obsługi oraz trwałość detektora w warunkach przemysłowych istotny wpływ ma stopień ochrony przed pyłem i wilgocią.
Lokalizator w zależności od aplikacji oraz trybu pracy nadajnika i odbiornika pozwala na odnalezienie infrastruktury podziemnej, do których końców podłączany jest sygnał z nadajnika. W niektórych lokalizatorach w „trybie metalu” wykrywane są magnetyczne obiekty oraz linie elektromagnetyczne. W kolei w „trybie regipsu” detekcji poddaje się elementy wykonane z drewna i metalu oraz przewodzące napięcie. Przydatne rozwiązanie stanowi oznakowanie wykrytych miejsc za pomocą pierścienia świetlnego LED, a linie celownicze wskazują centrum czujnika. Bardziej rozbudowane detektory można wyposażyć w dodatkowe nadajniki. Tym sposobem zyskuje się możliwość rozpoznawania różnych sygnałów. Należy podkreślić, że czułość odbioru sygnału jest regulowana automatycznie lub ręcznie. W urządzeniach z nadajnikiem identyfi kacja danych ma charakter bezbłędny dzięki cyfrowemu kodowaniu sygnału. Za pomocą wyświetlacza użytkownik jest informowany o obecności napięcia w przewodzie oraz o poziomie odbieranego sygnału. Komfort pracy poprawia dźwiękowa sygnalizacja odbioru.
Na rynku oferowane są przyrządy, które łączą w sobie funkcjonalność pięciu urządzeń w jednym. Chodzi bowiem o możliwości w zakresie wykrywania metali i przewodów pod napięciem AC, dalmierza, poziomicy zwykłej i laserowej oraz miernika temperatury otoczenia. Przy przesuwaniu urządzenia poziomo i zbliżaniu się do wykrywanego obiektu zewnętrzne segmenty zaczną się wyświetlać. Ważne jest wtedy zmniejszenie prędkości przesuwania urządzenia i obserwowanie strzałki podświetlającej się w kierunku środkowego punktu. Miejsce na środku pomiędzy dwoma oznaczonymi punktami jest środkiem wykrytego przewodu pod napięciem AC, krawędzią belki lub innego metalowego przedmiotu. Ważna jest możliwość przeprowadzenia pomiaru odległości. Stąd też po nakierowaniu otworu w stronę mierzonego przedmiotu przyrząd wykonuje pomiar odległości.
W razie potrzeby można zmienić jednostkę pomiarową lub skorzystać z funkcji dodawania z pamięcią lub bez pamięci. Instalatorom z pewnością przyda się funkcja pomiaru powierzchni, a poszczególne wyniki mogą być sumowane. Przydatne rozwiązanie stanowi pomiar objętości. Po wykonaniu i zatwierdzeniu wszystkich cząstkowych pomiarów objętość pomieszczenia zostanie automatycznie wyświetlona. Jest możliwe sumowanie poszczególnych pomiarów objętości. Warto zwrócić uwagę na szybki pomiar temperatury. Po użyciu odpowiednich przycisków na wyświetlaczu pojawi się wynik pomiaru temperatury otoczenia. Podczas prac montażowych i instalatorskich przyda się znacznik laserowy. Jest przy tym możliwe wyświetlenie linii laserowej pod kątem poprzez obracanie urządzenia i wykorzystanie otworu do zawieszenia przyrządu. Z pewnością przyda się regulowanie długości linii.
Urządzenia przeznaczone do kompleksowego wykrywania infrastruktury podziemnej bazują na pasywnym lub aktywnym trybie trasowania. Kable podziemne mogą być wykrywane pod napięciem lub bez jego obecności. W przypadku wykrywania kabli podziemnych bez napięcia urządzenie bazuje na trybie radiowym. Używany jest przy tym nadajnik lub specjalne cęgi. Za pomocą dodatkowej sondy można trasować rury metalowe lub nieprzewodzące, natomiast rurociągi nieprzewodzące lokalizowane są za pomocą tzw. sondy pływającej. Przebieg linii można trasować określając głębokość położenia kabla. Do informowania o funkcjach realizowanych przez przyrząd przeznaczony jest wyświetlacz LCD. Urządzenie informuje o kablach ułożonych zbyt płytko. Sygnały dźwiękowe ułatwiają lokalizację kabla. Typowy przyrząd może zmierzyć głębokość kabla do 3 m w trybie pasywnym (50 Hz i 60 Hz), umożliwiającym wykrywanie przewodów i kabli pod napięciem oraz pasywnym (15-30 kHz), pozwalającym na szybką, nieselektywną lokalizację infrastruktury podziemnej. W trybie aktywnym (8 kHz i 33 kHz) przewody lokalizuje się indukcyjnie. Jest również możliwe lokalizowanie poprzez bezpośrednie podłączenie nadajnika do odbiornika pod napięciem. Zastosować można również cęgi nadawcze. Przy lokalizowaniu obiektów niemetalowych używane są także sondy nadawcze, a specjalny separator pozwala na bezpośrednie podłączenie nadajnika do gniazdka sieciowego. W najnowszych lokalizatorach szczególną uwagę należy zwrócić na funkcje pozwalające na wybór odpowiedniego trybu lokalizacji. Kluczową rolę odgrywa możliwość analizy zakłóceń występujących w miejscu lokalizacji. W efekcie wybierana jest najlepsza częstotliwość w trudnych warunkach. Unika się więc nieefektywnej częstotliwości, co przyspiesza pracę. Właściwością znacznie ułatwiającą korzystanie z lokalizatora jest sterowanie nadajnikiem z poziomu odbiornika.
Używając detektorów należy mieć na uwadze czynniki, które z reguły mają negatywny wpływ na wynik pomiaru. W szczególności chodzi o kilkuwarstwowe dobudówki naścienne, puste rury z tworzyw sztucznych i belki drewniane umieszczone w pustej przestrzeni lub w konstrukcjach lekkich, a także obiekty, które przebiegają w ścianie pod skosem. Szczególną uwagę należy zwrócić na powierzchnie metalowe lub wilgotne płaszczyzny niejednokrotnie wykazywane jako obiekty. Pamiętać należy, że beton potrzebuje kilku miesięcy do osiągnięcia stanu całkowite suchego, a puste przestrzenie w ścianach mogą być wykazywane jako obiekty. Na wynik pomiaru negatywnie wpływają urządzenia wytwarzające silne pola magnetyczne lub elektromagnetyczne. Chodzi między innymi o stacje telefonii komórkowej oraz generatory znajdujące się w pobliżu miejsca pracy detektora.
Nowoczesne detektory kabli i przewodów pozwalają na wykrywanie szeregu innych elementów infrastruktury, takich jak rury wodne i grzejne. Zasada działania lokalizatorów zazwyczaj bazuje na wykorzystaniu rozchodzenia się pola elekromagnetycznego. To właśnie tym sposobem określana jest trasa przebiegu przewodów.
W artykule wykorzystano materiały informacyjne firm Bosch, Fluke, Sonel i Tomtronix
Damian Żabicki