Fot. 1. Przepusty dobrać można niemal do każdej średnicy przewodu.Płyty przeprowadzające cechuje przynajmniej kilka zalet. Przede wszystkim uznaje się je za zdecydowanie bardziej korzystne finansowo rozwiązanie w porównaniu z dławikami kablowymi. Istotny jest przy tym szybki i łatwy montaż a wciskany przewód jest automatycznie uszczelniany. Na uwagę zasługuje wysoki stopień upakowania przewodów. Płyty przeprowadzające dostępne są również w wersji okrągłej, natomiast wymagany otwór montażowy odpowiada dławikom metrycznym M32, M50 lub M63. Niektóre modele są zabezpieczane przeciwnakrętką. Okrągłe płyty przeprowadzające mogą być stosowane do przeprowadzania przewodów przy grubości ścianki 8 mm lub w obudowach z otworami o gwincie metrycznym. Podczas prac montażowych przewody są wprowadzane a następnie wyciągnięte z uwzględnieniem odpowiedniej długości.
Konstrukcja typowej listwy przeprowadzającej bazuje na otwieranej, dwuczęściowej ramie. To właśnie w niej umieszcza się poszczególne moduły uszczelniające. W niektórych modelach przewidziano dwa typy ram a podwójny rząd modułów uszczelniających pozwala na instalację wielu przewodów na małej powierzchni. Zaletą rozwiązań tego typu jest podzielność, a co za tym idzie, możliwość podłączenia do szaf już prefabrykowanych. Ramy zapewniają ochronę na poziomie IP 54. Istotną rolę odgrywa niezależna uszczelka zewnętrza a więc przepust kablowy dokładnie przylega do krawędzi otworu szafy. Moduł uszczelniający stanowi elastyczna sześcienna kostka z nacięciem, umożliwiająca wprowadzenie kabla lub przewodu o dowolnej średnicy. Nie mniej istotna jest możliwość dopasowania dzięki dwóm rozmiarom modułów uszczelniających.
Ramy kołnierzowe stosowane są przy wprowadzaniu uszczelnianych kabli i węży. Dodatkowo jest możliwe mocowanie mechaniczne kabli. Prefabrykowane wiązki mogą być wprowadzane do obudowy pod kątem 90°. Przewody są montowane w sposób uporządkowany a mechaniczna ochrona przewodów zapewnia ochronę bezpośrednio w miejscu wprowadzenia. Niektóre modele przepustów znajdują zastosowanie przy ochronie węży spiralnych. Specjalne rozwiązanie pozwala na montaż za pomocą zatrzasku.
Fot. 2. Najczęściej zastosowanie znajdują dławiki wykonane z tworzyw sztucznych. Z kolei dławiki mosiężne uwzględnia się w aplikacjach wymagających ochrony przed zakłóceniami elektromagnetycznymi.Przydatne rozwiązanie stanowią kablowe dławiki redukcyjne, które sprawdzają się wszędzie tam, gdzie przy określonym gwincie PG, konieczne jest uszczelnienie kabla o mniejszej średnicy. W niektórych modelach przewidziano pierścień wykonany z kauczuku chloroprenowego, zapewniającego podwójne działanie uszczelniające. Prowadzenie kabla bazuje na zacisku samocentrującym. Zastosować można również rozwiązania, które zapewnią dodatkową ochronę przeciwpyłową. Stąd też pole do popisu na przykład dla zaślepek.
Interesujące rozwiązanie stanowią wkładki wykonane z mosiądzu. W rozwiązaniach tego typu na szczególną uwagę zasługuje dobra ochrona przed wyrwaniem przewodu oraz duża powierzchnia zaciskowa, dzięki czemu zyskuje się możliwość wprowadzania kabli o dużych przekrojach. Nabyć można modele odporne na działanie substancji chemicznych i wysokich temperatur.
Fot. 3. Oprócz przepustów zastosować można akcesoria w postaci zaślepek.Na rynku oferowane przepusty kablowe, które różnią się od rozwiązań stosowanych w tradycyjnych dławicach, gdzie uszczelnienie bazuje na działaniu zacisku gwintowanego. W nowoczesnych konstrukcjach przepust zaprojektowany jest jako jednolity korpus, wykonany z materiału sprężystego, ukształtowanego w sposób umożliwiający wciśnięcie go w otwór obudowy. Jednocześnie wypychana jest membrana zaślepiająca. Do czasu usunięcia pełni ona rolę zaślepki zabezpieczającej obudowę przed pyłem i wilgocią. Jako zalety rozwiązań tego typu wymienia się przede wszystkim łatwość montażu i demontażu, bez konieczności używania narzędzi. Istotna pozostaje także niewielka wysokość przepustu. Również i przypadku tych produktów nabyć można modele o większej odporności na działanie skrajnych temperatur i substancji chemicznych.
Najprostsze dławiki wykonuje się z tworzywa sztucznego. W zależności od modelu dławiki dostępne są z gwintem metrycznym lub PG. Istotną cechą nowoczesnych elementów tego typu jest wytrzymałość i skuteczne zapewnienie szczelności. Przydatne rozwiązanie, w niektórych wersjach, stanowi odciążenie oraz zabezpieczenie przed przekręceniem kabla. Bardzo często pierścień uszczelniający wykonany jest z polichloroprenu/kauczuku nitrylowego. Przewiduje się natryskiwaną uszczelkę na króćcu pośrednim, przez co nie ma potrzeby stosowania pierścienia uszczelniającego gwint.
Fot. 4. Specjalne dławiki oferuje się z myślą o uszczelnianiu rur i węży instalacyjnych.Interesujące rozwiązanie stanowią dławiki dzielone. Zapewniają one możliwość wprowadzania okablowania prefabrykowanego (np. wiązek kablowych) do maszyn, instalacji, szaf sterowniczych itp. Warto zwrócić uwagę na dławiki z odgiętką. Bardzo często wykonuje się je z poliamidu wzmacnianego włóknem szklanym. W elementach tego typu istotną rolę odgrywa spiralne zabezpieczenie mające na celu zapobieganie przeciwzaginaniu się przewodów. Dodatkowe zabezpieczenie zapobiega z kolei zerwaniu żył. Również i w produktach tego typu przewiduje się wysoki stopień ochrony wynoszący IP 68.
Warto zadbać o płytki ochronne przeznaczone do szczelnego zamykania dławików kablowych przed instalacją kabla. Płytki są montowane wstępnie między nakrętką mocującą przewód a uszczelką. Podczas wprowadzania kabla nie ma potrzeby ich wyjmowania, bowiem zostaną przepchnięte kablem do wewnątrz. Przydatne rozwiązanie stanowią tuleje dociskowe z odciążnikiem poprzecznym, który działa centrycznie. Śruby wykonane są ze stali nierdzewnej.
Podczas prac montażowych bazujących na dławikach i przepustach z pewnością przydadzą się listwy mocujące. Są one stosowane przy układaniu różnych przewodów zarówno w maszynach jak i szafach łączeniowych. Opaski o wysokim poziomie elastyczności i wcięciom na profilach grzebieniowych gwarantują pewne mocowanie. W niektórych modelach listew przewiduje się zęby o różnych szerokościach. Jest więc możliwe zastosowanie przewodów o różnych typach. Przewody podczas montażu są mocowane do listwy za pomocą opasek. Dzięki odpowiednim wycięciom w zębach listwy zapewnione jest pewne trzymanie opasek. Przy montażu piętrowym stosuje się tuleje dystansowe.
Fot. 5. Na rynku oferowane są dławiki zarówno z gwintem PG, jak i metrycznym.Przewody o średnicy mieszczącej się pomiędzy 16 a 34 mm można wprowadzać do obudów i maszyn dzięki dużym modułom uszczelniającym. Specjalny adapter umożliwia montaż małego modułu uszczelniającego, a co za tym idzie, zmniejszenie zakresu dławienia do 2 mm. Na rynku nabyć można dwukomponentowe przepusty, które cechuje zwiększona siła trzymania kabla.
Dodatkowe uszczelnienie dławic kablowych można uzyskać dzięki specjalnym kitom uszczelniającym. Produkty tego typu są długotrwale elastyczne i wolne od włókien. Kity uszczelniające wykonuje się na bazie polimerów i minerałów. Na uwagę zasługuje brak halogenu, kwasu i silikonu. Jest również możliwe stosowanie w niskich temperaturach przy zachowaniu odporności na działaniu wysokich temperatur wynoszących do 80°C. Warto podkreślić przy tym małą absorpcję wody oraz dobre właściwości o charakterze izolacyjnym.
Przydatne rozwiązanie stanowią podkładki uszczelniające. Zapewniają one ochronę mechaniczną jak również zachowanie stopnia ochrony dławików kablowych z tworzywa sztucznego i metalu. Podkładki tego typy wkładane są między tuleję dociskową a pierścień dociskowy. Jeżeli wymagany jest stopień ochrony IP 65, zalecane jest wkładanie podkładek między pierścień dociskowy a pierścień uszczelniający. W celu montażu kabla należy usunąć podkładki, które można wykorzystać ponownie.
W ramach podsumowania warto przypomnieć, że dławiki i przepusty kablowe są istotnym elementem aplikacji wymagających wprowadzenia kabli do szaf sterowniczych, rozdzielnic oraz maszyn i urządzeń elektrycznych. To właśnie dzięki elementom tego typu zyskuje się częściowe usztywnienie wprowadzanego odcinka kabla celem zabezpieczenia przed uszkodzeniami mechanicznymi. Oprócz tego dławiki chronią zarówno przewód jak i wnętrze szafy lub urządzeniami elektrycznego przed zanieczyszczeniami jakie mogą wniknąć przez otwór, którym wprowadzany jest przewód. Istotna zaleta dławików to również zapewnienie wodoszczelności. Oferta rynkowa w zakresie dławików jest bardzo obszerna. Stąd też nabyć można dławiki wykonane z tworzywa sztucznego. Znajdują one zastosowanie w aplikacjach, w których może dojść do wystąpienia znacznego wzrostu prądów indukcyjnych przy braku obecności wysokiego poziomu zagrożenia uszkodzeniami mechanicznymi i gwałtownego wzrostu temperatury. Z kolei dławiki metalowe stosuje się w środowisku wymagającym zwiększonego zabezpieczenia kabli i przewodów przed uszkodzeniami mechanicznymi, w tym, miejscach, gdzie może dojść do zwiększonej temperatury pracy. Warto zwrócić uwagę na dławiki przeznaczone do pracy w przestrzeniach zagrożonych wybuchem.
Przepusty kablowe znajdują zastosowanie w aplikacjach, które nie wymagają szczególnych warunków pracy. Nie występuje więc ryzyko uszkodzenia mechanicznego i działania skrajnych temperatur.
Damian Żabicki