Google+
Advertisement

Rozdzielnice multimedialne to obudowy, w których umieszczamy wszystkie urządzenia elektroniczne, niezbędne do obsługi sygnałów informacyjnych w domu lub mieszkaniu. Najważniejsze pytanie, jakie należy zadać przy ich projektowaniu to: z jakich multimediów będzie korzystać użytkownik? Od tego zależy układ wewnętrzny oraz wielkość rozdzielnicy.

Fot. 1. Przed wyborem rozdzielnicy warto zastanowić się, jakie sygnały chcemy obsługiwać
i gdzie je dystrybuować. Fot.: ABBFot. 1. Przed wyborem rozdzielnicy warto zastanowić się, jakie sygnały chcemy obsługiwać i gdzie je dystrybuować. Fot.: ABB Fot. 2. Konstrukcja rozdzielni multimedialnej składa się zazwyczaj z części montażowej,
w której umieszczamy niezbędne urządzenia oraz z panelu z gniazdami. Fot.: ELEKTRO-PLASTFot. 2. Konstrukcja rozdzielni multimedialnej składa się zazwyczaj z części montażowej, w której umieszczamy niezbędne urządzenia oraz z panelu z gniazdami. Fot.: ELEKTRO-PLAST

Co interesujące, obudowy multimedialne pozwalają na montaż kilku rodzajów instalacji. Jedna zbiorcza szafka multimedialna spełnia zadania szafki teletechnicznej do telewizji kablowej, satelitarnej, alarmowej oraz przeciwpożarowej. Rozdzielnice multimedialne i elektryczne powinny być montowane obok siebie (w zabudowie poziomej lub pionowej – odpowiednie łączniki zapewnią obu urządzeniem pewny montaż i idealne przyleganie), tworząc swego rodzaju punkt centralny, do którego będą wyprowadzone wszystkie podłącza w budynku. Oznacza to, że jeden punkt centralny ma spełniać zarówno funkcję zasilającą i teletechniczną. Tego rodzaju obudowy pozwalają na skuteczną realizację zadania interfejsu komunikacyjnego, czyli korzystania z dowolnych mediów.

Architektura wnętrza

Istotną kwestią jest tu przede wszystkim zapewnienie odpowiedniej przestrzeni do montażu poszczególnych aparatów, których z czasem może przybywać. Projektując rozdzielnicę multimedialną dobrze jest więc przewidzieć potrzebę jej modernizacji lub rozbudowy w przyszłości. Wnętrze rozdzielnic multimedialnych jest najczęściej projektowane modułowo. Oznacza to, że każde pole można demontować i wyposażać osobno w różne komponenty.
Duża przestrzeń łączeniowa pozwoli na osiągnięcie uporządkowanego, przejrzystego układu wnętrza. Perforowane płyty montażowe pozwalają na instalowanie w ramach jednej obudowy różnych urządzeń, jak router, switch czy też wzmacniacz TV – oraz ich zamianę związaną ze zmianą dostawcy mediów. Urządzenia do płyty przymocujemy za pomocą blachowkrętów lub opasek zaciskowych. Na rynku dostępne są także rozwiązania w formie poziomych półek na urządzenia, jednak w obliczu montażu większego urządzenia lub rozbudowy systemu, mogą one okazać się niewystarczające – panele perforowane pozwalają na większą elastyczność w montażu aparatury rozdzielnicy, co w przypadku aparatów sterujących w instalacjach automatyki i sterowania jest szczególnie ważne. Ponadto zastosowane rozwiązania mają wpływ na estetykę wnętrza urządzenia.
Konstrukcja rozdzielni multimedialnej składa się zazwyczaj z części montażowej, w której umieszczamy niezbędne urządzenia oraz z panelu z gniazdami. Miejsca ich rozmieszczenia czy liczba zależy już od producenta. Mogą mieć one formę prostokątnych otworów w standardzie keystone - wszystkie gniazda i łączniki (BNC, F, Cat5e, Cat6 czy światłowodowe) są dostępne w wersji modułu keystone, który z łatwością można zamontować.
Dodatkowo rozdzielnica może być wyposażona w samozaciski oraz uchwyty do mocowania przewodów w bocznych częściach rozdzielnicy, co ułatwia dostęp do okablowania i zapewnia ich przejrzysty układ. W instalacji przewodów pomagają również zaczepy grzebieniowe w górnej i dolnej części rozdzielnicy – przewody mocowane są opaskami zaciskowymi, czyli w sposób mechaniczny (takiego zabezpieczenia przewodów wymaga się przede wszystkim w rozdzielniach zamontowanych w ścianach szkieletowych).
Wnętrza rozdzielni niektórych firm są ponadto przykryte ramą z wyposażonymi w otwory wentylacyjne (umożliwiające odprowadzenie nagromadzonego we wnętrzu ciepła) drzwiami o sztywnej konstrukcji.

Fot. 3. Projektując rozdzielnicę multimedialną powinniśmy przewidzieć potrzebę jej modernizacji
lub rozbudowy w przyszłości. Fot.: HAGERFot. 3. Projektując rozdzielnicę multimedialną powinniśmy przewidzieć potrzebę jej modernizacji lub rozbudowy w przyszłości. Fot.: HAGER

Co na rynku?

Odnieśmy się do propozycji niektórych producentów. Rozdzielnice multimedialne mogą być wyposażone np. w 12-miejscowy patch-panel pod moduły teleinformatyczne, jak również wspomniane perforowane płyty montażowe. Dzięki płytom można zainstalować pasywne lub aktywne urządzenia telekomunikacyjne. We wnętrzu znajdziemy gniazda, np. potrójne, obrotowe gniazda zasilające 230 V.
Obrotowe gniazda mogą znajdować się w specjalnym panelu. Każde z nich można swobodnie, oddzielnie przekręcić, dzięki czemu prostsze jest wsunięcie wtyczek i zasilaczy. Bardziej rozbudowane rozdzielnie mogą zawierać dodatkowe moduły tego typu.

Fot. 4. Rozdzielnice multimedialne pozwalają na optymalizację instalacji związanych
z naszymi urządzeniami sieciowymi. Fot.: SABAJFot. 4. Rozdzielnice multimedialne pozwalają na optymalizację instalacji związanych z naszymi urządzeniami sieciowymi. Fot.: SABAJ

Montujemy

Montaż rozdzielni multimedialnej ułatwiają np. zaciski N i PE umieszczone w listwach mocowanych na zatrzaski do podstaw urządzenia. Warto zwrócić uwagę na system szybkiego mocowania, w który mogą być wyposażone szyny TH – do wymontowania zespołu szyn z rozdzielnicy wystarczy jeden obrót wkrętka. Połączenie szyn TH za pomocą pionowych poprzeczek w swego rodzaju „szelki” sprawia, że instalator ma swobodny dostęp do wnętrza rozdzielnicy, może ją uzbroić lub okablować rozdzielnicę.
Z kolei, aby ułatwić montaż natynkowej szafki do ściany, projektanci zaproponowali na kołnierzu rozdzielnicy oraz na wysuwanych przepustach wycięcia trasujące służące do obrysowania otworu montażowego.

Fot. 5. We wnętrzu znajdziemy gniazda, np. potrójne, obrotowe
gniazda zasilające 230 V. Fot.: HAGERFot. 5. We wnętrzu znajdziemy gniazda, np. potrójne, obrotowe gniazda zasilające 230 V. Fot.: HAGER

Obowiązujące przepisy

Największe źródło informacji odnośnie aktualnie obowiązującego prawa dotyczącego rozdzielnic multimedialnych znajdziemy w Rozporządzeniu Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z 2012 r. (Dz. U. z 2012 r. p oz. 1289). Zmieniło ono ustalenia dotyczące warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Nowe wymagania wiążą się również z warunkami prowadzenia instalacji telekomunikacyjnych w budynkach mieszkalnych wielorodzinnych oraz budynkach użyteczności publicznej. Wedle przepisów tego rodzaju instalacje muszą zapewnić świadczenie usług telekomunikacyjnych i możliwość podłączenia do publicznej sieci telekomunikacyjnej. Oprócz tego wymaga się od nich, aby były wykonane w sposób gwarantujący możliwość wymiany. Poza tym zainstalowana musi być odpowiednia liczba elementów telekomunikacyjnych. Należy uwzględnić w niej również instalacje dodatkowej infrastruktury, jak kable antenowe z osprzętem i urządzeniami telekomunikacyjnymi – oczywiście, bez naruszenia konstrukcji budynku.
Ponadto, jak wynika z treści rozporządzenia, prowadzenie instalacji oraz rozmieszczenie jej poszczególnych komponentów, również rozdzielni, powinno zapewnić bezkolizyjność z innymi systemami. Stawia się też na bezpieczeństwo użytkowników, elementów sieci oraz budynku, stąd też potrzeba zastosowania urządzenia ochrony przed przepięciami.
Przepisy w jasny sposób określają również, za pomocą jakiego rodzaju kabli powinna być zrealizowana tego rodzaju instalacja oraz w jaki sposób powinno być poprowadzone okablowanie światłowodowe, teleinformatyczne, koncentryczne itd.
Słowem podsumowania, rozdzielnice multimedialne pozwalają na optymalizację instalacji związanych z naszymi urządzeniami sieciowymi. To kluczowy punkt zbiorczy, centrum budynku. Warto więc zadbać o jego przemyślany projekt. Jednocześnie warto podkreślić, że oferta rynkowa jest bardzo szeroka, a propozycje poszczególnych producentów mogą znacznie się od siebie różnic. Aby poznać funkcjonalności i konstrukcję danych modeli, najlepiej przestudiować ich karty katalogowe.

EKSPERT Fachowego Elektryka
Jak zaprojektować rozdzielnicę multimedialną?

Michał Sabaj
R&D Manager SABAJ-SYSTEM

Przed wyborem rozdzielnicy warto zastanowić się, jakie sygnały chcemy obsługiwać i gdzie je dystrybuować. Czy ma to być np. gniazdko internetowe w salonie, sypialni, garażu, kuchni czy łazience? Wbrew pozorom te lokalizacje nie są wcale absurdalne, bowiem rozwój urządzeń sieciowych (pracujących w sieci) dotyczy m.in. lodówek, bram automatycznych, kuchenek, smart-TV itp. Można oczywiście realizować wszystkie połączenia za pomocą sieci bezprzewodowej, ale nadajnik (router, acces point) musi być również odpowiednio umieszczony, aby sygnał miał jak największy zasięg na całym metrażu powierzchni użytkowej. Wiadomym jest przecież, że każda kolejna ściana przeszkadza w dotarciu sygnału do urządzenia.
Jeśli decydujemy się tylko na sieć bezprzewodową, należy przynajmniej antenę (lub anteny) z routera wyprowadzić w miejsce możliwie jak najbliższe centralnemu punktowi w mieszkaniu. Obudowa (bez znaczenia czy metalowa czy plastikowa) zawsze będzie zakłócać sygnał Wi-Fi.
Inna kwestia to np. sieć antenowa DVB-T, satelitarna, CCTV czy kablowa. Opierają się głównie na przewodach koncentrycznych, a chcąc rozdystrybuować sygnał antenowy do kilku urządzeń w domu potrzebujemy urządzenia zwanego multiswitchem antenowym. Zbiera on wszystkie sygnały wejściowe (antena naziemna, satelitarna, kamery CCTV) i umożliwia ich odbiór poprzez odbiorniki lub tunery TV. Wspomniany multiswitch warto umieścić właśnie w szafie multimedialnej.
Jeśli wiemy, ile i jakie sygnały chcemy rozsyłać, możemy mniej więcej określić rozmiar urządzeń, które będziemy montować w szafie. Uwaga: większość z opisanych powyżej urządzeń potrzebuje zasilania z sieci 230 V, dlatego należy przewidzieć miejsce na zasilacze.

Przykładowy opisowy schemat połączenia
sieć zewnętrzna – sieć domowaPrzykładowy opisowy schemat połączenia sieć zewnętrzna – sieć domowa

Zgodnie z ustawą, do mieszkania lub domu muszą być doprowadzone 2 przewody światłowodowe (jako główny do dystrybucji sieci oraz zapasowy), 2 przewody teleinformatyczne typu skrętka kategorii nie mniejszej niż 5e, oraz przewody koncentryczne (do telewizji kablowej, satelitarnej lub antenowej). Zawsze zaczniemy od zastosowania routera, który zwykle posiada 4 gniazda teleinformatyczne. Mamy wtedy możliwość podłączenia 4 urządzeń do sieci. Router możemy też rozszerzyć o dodatkowe gniazda za pomocą switcha – te dostępne są w różnych ilościach gniazd, zwykle są wielokrotnością liczby 4.
Jeśli interesuje nas jedynie sieć bezprzewodowa, to możemy rozwiązać to zagadnienie za pomocą routera z anteną zewnętrzną, którą wyprowadzimy poza powierzchnie szafy lub acces pointa – który będzie działał jako osobne urządzenie, umieszczone w najbardziej dogodnym miejscu w domu – tak, aby sieć można było rozdystrybuować do każdego miejsca w mieszkaniu, bez utraty zasięgu. Acces point jest traktowany jako dodatkowe urządzenie, podłączone do routera za pomocą przewodu teleinformatycznego.

Rozdzielnia multimedialna znajdzie zastosowanie, jeśli chcemy:

  • rozmnożyć sygnał antenowy, gdy planujemy montaż większej ilości odbiorników lub tunerów telewizji kablowej i satelitarnej – potrzebny nam będzie w tym przypadku switch antenowy,
  • rozdystrybuować sieć domową – przewodowo lub bezprzewodowo,
  • zainstalować centralę domofonową,
  • posiadać dysk zapasowy (back-up) lub centrum rozrywkowe do przechowywania filmów i muzyki,
  • aby sieć światłowodowa od dostawcy (providera) była dystrybuowana wewnątrz lokalu przez kable teleinformatyczne (Fiber to LAN),
  • aby w jednym miejscu umieścić jakiekolwiek inne urządzenia elektroniczne działające w sieci (alarmowe, przeciwpożarowe).
  • Źródło: SABAJ-SYSTEM

Iwona Bortniczuk
Na podstawie: SABAJ-SYSTEM, Hager, Elektro-Plast Nasielsk Konsultacja merytoryczna: Michał Sabaj, Research& Development Manager, SABAJ-SYSTEM

Megger przyrządy pomiarowe nr 1 na świecie - niezawodne w każdych warunkach - gwarantowana wiarygodność i powtarzalność pomiarów - ...mierzymy od 1889 roku