Google+

Najprostsze oprawy stosowane w oświetleniu ewakuacyjnym pozwalają oznaczać drogi ewakuacyjne i wyjścia awaryjne dzięki odpowiednim piktogramom. Stąd też takie oprawy uwzględnia się chociażby w obiektach użyteczności publicznej czy w zakładach przemysłowych.

Dzięki systemom z centralnym sterowaniem opraw integruje się i monitoruje wiele
lamp systemu oświetlenia awaryjnego. Fot.: ESSYSTEM Fot. 1. Dzięki systemom z centralnym sterowaniem opraw integruje się i monitoruje wiele lamp systemu oświetlenia awaryjnego. Fot.: ESSYSTEM

Dzięki oprawom drogi ewakuacyjne są doświetlane. W miejscach narażonych na działanie czynników atmosferycznych zastosowanie znajdują urządzenia o podwyższonym stopniu ochrony IP. W zależności od potrzeb instalacyjnych zastosowanie znajdują urządzenia montowane natynkowo lub podtynkowo. Oprócz tego oferowane są również oprawy doświetlające i kierunkowe.

Bezpieczeństwo oświetlenia ewakuacyjnego

Ewakuacyjne systemy oświetlenia muszą być przede wszystkim bezpieczne, a ich montaż szybki i łatwy. Chodzi tutaj np. o oprawy z odpowiednimi systemami, które pozwalają na przeprowadzenie testów zgodnie z wymaganiami normy PN-EN 50172. Przeprowadzić można zatem funkcję autotestu funkcjonalnego (comiesięcznego) oraz testu czasu świecenia. Testy mogą być również wykonywane automatycznie. Funkcjonalność w tym zakresie zapewnia mikroprocesor a wyświetlacze i diody LED informują o wynikach przeprowadzonych testów. Nowoczesne systemy sterowania umożliwiają rejestrowanie wyników wykonanych testów.

Fot. 2. Oprawa oświetlenia awaryjnego. Fot.: INTELIGHT Fot. 2. Oprawa oświetlenia awaryjnego. Fot.: INTELIGHT

Oprawy oświetlenia awaryjnego

Od opraw ewakuacyjnych należy odróżnić oprawy doświetlające drogi ewakuacyjne. Specjalne obudowy opraw są dedykowane dla obiektów użyteczności publicznej, fabryk, magazynów oraz miejsc narażonych na działanie skrajnych czynników atmosferycznych. Oprócz tego odpowiednie oprawy można nabyć z myślą o wbudowaniu w sufit gipsowo- kartonowy.

Źródła światła opraw awaryjnych

W nowoczesnych oprawach awaryjnych jako źródło światła coraz częściej uwzględnia się diody LED. Wiele opraw bazuje na soczewkach typu road plus. Tym sposobem oprawa, która jest zawieszona na wysokości 3 m oświetla 11 m drogi ewakuacyjnej zachowując wymagane natężenie. Ważna jest przy tym szybka wymiana akumulatorów i łatwy montaż. W wielu obiektach montuje się oprawy typu downlight z możliwością zabudowy w sufitach gipsowo-kartonowych.

Zasilanie z centralnej baterii

Niektóre systemy oświetlenia awaryjnego wykorzystują baterie centralne, które mogą bazować na akumulatorach VRLA. Taki sposób zasilania parametryzuje się uwzględniając całość lub wybrane elementy oświetlenia. Istotną rolę odgrywa specjalny sterownik obsługujący i kontrolujący poziom naładowania akumulatora. Oprócz tego sterownik samoczynnie przeprowadza odpowiednie testy funkcjonalne. Jeżeli nastąpi głębokie rozładowanie akumulatorów to sterownik będzie nadzorował ich naładowanie do ok. 80% pojemności znamionowej. Z kolei gdy dojdzie do całkowitego naładowania to zostanie zainicjowana praca w trybie buforowym przy wykorzystaniu ładowarek utrzymujących pełną pojemność baterii. W oferowanych na rynku systemach oświetlenia awaryjnego bazujących na baterii centralnej przewiduje się budowę modułową, zatem osobne moduły przełączające są przypisane do poszczególnych obwodów wyjściowych. Sieć zasilająca i akumulatory mają zapewnioną ochronę za pomocą odrębnych bezpieczników. W efekcie jeżeli podczas pracy w trybie AC dojdzie do zwarcia jednego z przewodów zasilających do przewodu ochronnego to system samoczynnie zostanie przełączony na tryb DC. Należy podkreślić, że każda pojedyncza oprawa jest adresowalna.

Fot. 3. Oprawa oświetlenia ewakuacyjnego Fot. 3. Oprawa oświetlenia ewakuacyjnego. Fot.: INTELIGHT

Sterowanie oprawami

Dzięki systemom z centralnym sterowaniem opraw integruje się i monitoruje wiele lamp systemu oświetlenia awaryjnego. Ważne jest przy tym wykorzystanie odpowiednich sieci komunikacyjnych z różnymi topologiami. Centralne urządzenie takiego systemu wykorzystuje specjalną centralę lub komputer PC z odpowiednim oprogramowaniem. Nowoczesne centrale są w stanie zarządzać lampami dynamicznymi, LED i świetlówkowymi. Ważna jest przy tym możliwość realizowania różnorodnych funkcji w postaci wizualizacji, zdalnego zarządzania oraz zapisywania raportów dotyczących pracy systemu. Jest możliwe skonfigurowanie: powiadomień na email, wykonywania zapisów historycznych, planowania testów, automatycznego tworzenia raportów a uprawnienia nadawane użytkownikom można definiować. Magistrala komunikacyjna łącząca poszczególne urządzenia do transmisji danych wykorzystuje kabel dwuprzewodowy. Oprawy można grupować automatycznie uwzględniając fizyczną topologię połączeń. Strukturę logiczną tworzy się poprzez dowolne grupowanie lamp uwzględniając różne kryteria w postaci liczby pięter, sekcji, pomieszczeń, korytarzy itp. Na etapie tworzenia struktury logicznej powinno się zapewnić możliwość łatwego poruszania po systemie. Realizowanie funkcji jest inicjowane zarówno w odniesieniu do wybranej grupy opraw jak i pojedynczej oprawy. Czynności realizowane przez oprawy są samoczynnie zapisywane w dzienniku zdarzeń.

Fot. 4. Oprawa oświetlenia awaryjnego Fot. 4. Oprawa oświetlenia awaryjnego. Fot.: HYBRYD

Nowoczesne urządzenia sterowania oprawami niejednokrotnie integruje się systemami klasy BMS. Chodzi tutaj o możliwość nadrzędnego realizowania funkcji w postaci załączania oraz wyłączania testów funkcjonalnych zarówno codziennych jak i okresowych. Oprócz tego nadrzędnie może być inicjowany test baterii oraz sygnalizowanie głębokiego rozładowania akumulatora. Wymiana danych z systemami nadrzędnymi jest realizowana poprzez odpowiedni interfejs komunikacyjny – np. RS-232 czy Ethernet.
Dynamiczne systemy odbierają informacje z systemów sygnalizacji pożaru, przy czym ważna jest stabilna wymiana danych pomiędzy poszczególnymi urządzeniami systemu – centralą, czujnikami i sygnalizatorami, poprzez magistralę RS-485 i odpowiednie protokoły komunikacyjne. W centrali ważna jest pamięć uwzględniająca podział stref pożaru i pamięć wszystkich opraw zarówno dynamicznych jak i p.poż. Sygnały przesyłane instalacją transmisji danych powodują sekwencje pracy każdej z opraw. W systemach dynamicznych oprawy p.poż. załączają się wraz z wykryciem pożaru.

Fot. 5. Oprawy oświetlenia ewakuacyjnego powinny być widoczne i nie powinny wprowadzać
w błąd podczas pożaru. Fot.: TM TECHNOLOGIE Fot. 5. Oprawy oświetlenia ewakuacyjnego powinny być widoczne i nie powinny wprowadzać w błąd podczas pożaru. Fot.: TM TECHNOLOGIE

Podsumowanie

Oprawy awaryjne rozpoczynają pracę wraz z zanikiem zasilania podstawowego opraw, przy czy czym takie oprawy wykorzystują niezależne źródło zasilania. Z kolei oświetlenie ewakuacyjne ma za zadanie wskazywanie drogi ewakuacji w przypadku wystąpienia pożaru lub innego zagrożenia.
Systemy oświetlenia awaryjnego aby mogły być eksploatowane muszą spełniać wymagania odpowiednich norm. Stąd też oferowane na rynku rozwiązania tego typu spełniają wymagania normy PN-EN 1838 i PN-EN 50 172.
Na etapie wyboru odpowiedniego rozwiązania najlepiej skorzystać z pomocy specjalistów. W pierwszej kolejności po sprecyzowaniu założeń użytkownika i uwzględnieniu wymagań prawnych i norm technicznych projektanci opracują projekt na bazie rzutu budynku.

Damian Żabicki