Oświetlenie niewłaściwie dostosowane do specyfiki pracy i ograniczona widoczność to jedna z najczęstszych, poza czynnikiem ludzkim, przyczyna wypadków w branży logistycznej i transportowej. Ryzyko to możemy zmniejszyć poprzez opracowanie dobrego projektu oświetlenia i zastosowanie skutecznych rozwiązań. Wpłyniemy tym samym na poprawę komfortu codziennej pracy.

Oświetlenie ma znaczenie - jak zapewnić bezpieczeństwo w magazynch?

Jak podaje Główny Urząd Statystyczny, tylko w pierwszym półroczu 2012 roku liczba wypadków odnotowanych w obszarze transportu i gospodarki magazynowej wyniosła blisko trzy tysiące, z czego aż 25 ze skutkiem śmiertelnym. Okazuje się, że najczęstszym źródłem urazu są maszyny, urządzenia i wyposażenie do podnoszenia, przenoszenia oraz magazynowania. Wózki widłowe, które są podstawowym narzędziem logistyki wewnętrznej, mogą być przyczyną bardzo groźnych wypadków, w razie niezachowania należytej ostrożności i nieprzestrzegania zasad bezpieczeństwa. Dlatego tak istotna jest właściwa organizacja i nadzór pracy, a także stworzenie zatrudnionym odpowiedniej widoczności w trakcie wykonywanych codziennych czynności. W trosce o bezpieczeństwo pracowników magazyn powinien być starannie oświetlony z zachowaniem wymaganych poziomów natężenia oświetlenia na płaszczyźnie roboczej, regulowanych przez normy PN-EN 12464-1:2004 „Światło i oświetlenie”.

Różne wnętrza, różne światło

Zgodnie z §26 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej (26 września 1997 r.) dotyczącym ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (tekst jedn.: Dz. U. z 2003 r. Nr 169, poz. 1650 z późn. zm.) zarówno oświetlenie naturalne, jak i sztuczne powinno być odpowiednio dopasowane do specyfiki przedsiębiorstwa. Oprócz spełnienia obowiązujących norm dotyczących natężenia oświetlenia, dobry projekt uwzględnia dobranie i użycie sprawdzonych rozwiązań do konkretnych wnętrz i charakteru wykonywanej w nich pracy. Niezbędnym jest też zwrócenie uwagi na kilka istotnych aspektów, które pozwolą ograniczyć lub wyeliminować wypadki np. z udziałem wózków widłowych.

W takim przypadku ważną kwestią jest rozkład luminacji, olśnienie, migotanie, kierunkowość światła, oddawanie barw (Ra) i wygląd barwy światła. Operatorzy powinni mieć nieograniczone pole widzenia, a pracownicy pełną świadomość zbliżającego się pojazdu z dużym załadunkiem.

Najpopularniejsze rozwiązania

Dobór rozwiązań oświetleniowych zależy od rodzaju magazynu. Możemy wyróżnić m.in. magazyny: przy pomieszczeniach biurowych, w podziemiach budynków, wolnostojące (których wysokość zwykle nie przekracza 4,0 metrów), wiaty i hale magazynowe o wysokości 3,0-7,0 metrów oraz magazyny wysokiego składowania o wysokości przekraczającej 8,0 metrów.

W mniejszych halach i magazynach najczęściej wykorzystywanym rozwiązaniem są oprawy dla świetlówki liniowej T5. Bardziej przestronne wnętrza potrzebują natomiast zróżnicowanego oświetlenia: świetlówkowego np. linie świetlne w części wysokiego składowania (pomiędzy regałami) oraz opraw typu high bay na lampy wyładowcze lub LED w części bez zaregałowania w strefie dostaw, przeładunku. Przy oświetlaniu pomieszczeń w strefie wysokiego składowania stosuje się oprawy w liniach świetlnych o wąskim rozsyle światłości. Trzeba przy tym wziąć pod uwagę obowiązujące normy. Na płaszczyznach roboczych, w których przebywają ludzie, natężenie oświetlenia powinno wynosić nie mniej niż 200 lx. W zależności od potrzeb można je zwiększyć lub zmniejszyć o jeden stopień wzgledem poziomu minimalnie dopuszczalnego w przypadku, gdy występują ku temu dodatkowe przesłanki. Przykładowo, zwiększenie poziomu natężenia oświetlenia może zapewnić większą wygodę widzenia, szczególnie jeśli większość pracowników przekroczyła 40. rok życia. Taki zapis istniał w poprzednio obowiązującej normie oświetleniowej i nie został bezpośrednio uwzględniony w obecnie stosowanej. Natomiast dobra praktyka projektowa i znajomość techniki świetlnej pozwala uwzględniać wszelkie odstępstwa od normy, tak by zachować poprawną wygodę widzenia. Szczególną uwagę należy zwrócić również na wskaźnik oddawania barw (Ra), ponieważ wygląd określonego przedmiotu może ulegać zmianom w warunkach oświetlania różnymi typami źródeł światła. Aby usprawnić pracę i zapewnić właściwe odwzorowanie kolorów, oprawy powinny mieć wskaźnik nie mniejszy niż Ra 80. U większości renomowanych producentów, stosowane źródła światła posiadają już dobry wskaźnik oddawania barw. Dzięki temu przedmioty i załadunek prezentują się w swojej naturalnej kolorystyce. Ważna jest też temperatura barwowa źródeł światła, która powinna zwiększać się wraz z ze wzrostem natężenia oświetlenia.

Oświetlenie ma znaczenie - jak zapewnić bezpieczeństwo w magazynch?

Magazyn w dobrym świetle

Projektując oświetlenie magazynowe, warto rozważyć zamocowanie opraw w postaci linii szybkiego montażu. Można je wówczas montować w szynach nośnych, w które wpina się wkład oświetleniowy (układ zasilający wraz z oprawkami do źródła światła i odpowiednim odbłyśnikiem jeśli jest taka potrzeba). Bardzo efektywnym rozwiązaniem jest system linii świetlnych z wąskim bądź szerokim rozsyłem światłości w zależności od wysokości montażu (dostępne dla świetlówek T5 oraz LED). Takie rozwiązanie pozwala na dobre oświetlenie bocznej powierzchni regałów, poprawia widoczność napisów i tablic, a także ułatwia pobieranie palet z załadunkiem. Odpowiednio dobrane elementy optyczne oprawy (np. odbłyśnik, raster bądź inna przesłona źródła światła) ograniczają luminację i jaskrawość źródeł światła, które powodują olśnienie. Wśród określonych wymagań dla magazynów podana jest wartość UGR, wskaźnika oceny olśnienia spowodowanego przez zastosowane w pomieszczeniu oprawy oświetleniowe przy przyjętym rozmieszczeniu, którą należy uwzględnić na etapie wykonywania projektu. Już na etapie projektowania oświetlenia należy uwzględnić warunki panujące w danym wnętrzu (np. regały wysokiego składowania) Jeśli podczas prac projektowych docelowe usytuowanie regałów w pomieszczeniu nie zostało precyzyjnie określone, oprawy powinno się montować możliwie wysoko, aby uzyskać równomierne natężenie oświetlenia na powierzchni roboczej. Należy o tym uprzedzić klienta, który niezazwyczaj nie posiada wiedzy o tym, jak zmienią się warunki oświetleniowe po wstawieniu regałów do wnętrza oświetlonego w sposób ogólny. Warto też zastosować podział na poszczególne obwody elektryczne. Dzięki temu, szafa sterownicza umożliwi zarządzanie systemem w celu zapewnienia optymalnych warunków pracy na poszczególnych stanowiskach oraz oszczędzać energię, poprzez wyłączenie oprawy w nieużywanych sektorach. Najkorzystniejsze jest stosowanie systemów sterowania oświetleniem, które w zależności od światła dziennego (coraz częściej projektowane są świetliki w dachach) oraz obecności personelu steruje oświetleniem w wybranych strefach.

Szczelność i konserwacja

Na etapie projektowania należy rozważyć, czy oprawy powinny mieć podwyższony poziom szczelności (IP), tak aby zanieczyszczenia powstałe w wyniku pracy nie przedostawały się do środka. Jest to szczególnie istotne wówczas, gdy oprawy narażone są na osadzanie się spalin, nadmierne zapylenie oraz zakurzenie. Dlatego często stosuje się oprawy z dyfuzorami w celu ochrony m.in. przed strugami wody. Dzięki temu, podczas systematycznej konserwacji można je szybko i w prosty sposób wyczyścić z zewnątrz.

Espert FACHOWEGO ELEKTRYKA

Jak skutecznie oświetlić przestrzeń magazynową?

Najskuteczniejszym rozwiązaniem jest zastosowanie odpowiednich odbłyśników dostępnych do tzw. linii świetlnych szybkiego montażu, wąskoświecących w przestrzeniach między regałami, gdy są one wysokie oraz szerokoświecących w części ogólnej magazynu lub przy niższych wysokościach, które gwarantują odpowiednie dostosowanie do wnętrza magazynu i tym samym optymalną jakość oświetlenia.

Korzyści z inwestycji

Bezpieczeństwo w magazynie daje wymierne korzyści ekonomiczne. Przede wszystkim wpływa na zmniejszenie ryzyka narażenia zdrowia pracowników oraz ograniczenie strat finansowych związanych ze zniszczeniem lub uszkodzeniem mienia. Dlatego istotne jest zainwestowanie w odpowiednio zaprojektowane i wykonane oświetlenie, które zredukuje liczbę niebezpieczeństw w magazynie. Niejednokrotnie pozwoli też na oszczędność energii spowodowaną wykorzystaniem energooszczędnych rozwiązań oświetleniowych.

Na podstawie materiałów firmy Trilux.