Google+

Puszka to puszka. Ma chronić i zabezpieczać połączenia przewodów elektrycznych i tyle. A czy my ją zamontujemy w gipsie, cegle czy drewnie – to już obojętne. Otóż nie – myślenie, że każda puszka pasuje do każdej ściany i można zamontować ją gdziekolwiek się chce to błąd. Wprawdzie nie tak duży, jak zalanie diesla benzyną, ale jednak. I jak każdy błąd także ten rodzi pewne konsekwencje. Mogą być to problemy z montażem, niedostateczna ochrona instalacji wewnątrz puszki czy nawet zagrożenie pożarem.

Fot. 1. Puszki instalacyjne należy dobierać do potrzeb i warunków prowadzenia instalacji.
Do wyboru mamy np.: puszki wodoodporna, gonioodporne, wiatroszczelne, dźwiękoszczelne czy ekranowane. Fot.: SpelsbergFot. 1. Puszki instalacyjne należy dobierać do potrzeb i warunków prowadzenia instalacji. Do wyboru mamy np.: puszki wodoodporna, gonioodporne, wiatroszczelne, dźwiękoszczelne czy ekranowane. Fot.: Spelsberg
Fot. 2. Puszki łączeniowe sprawdzą się
np. w instalacjach w budynkach
drewnianych. Fot.: SpelsbergFot. 2. Puszki łączeniowe sprawdzą się np. w instalacjach w budynkach drewnianych. Fot.: Spelsberg

Zanim jednak powiemy, jak prawidłowo zamontować puszkę instalacyjną aby uniknąć przykrych konsekwencji kilka zdań tytułem wstępu. Nowoczesne elektryczne puszki instalacyjne powinny zapewniać wymaganą ochronę połączeń przewodów elektrycznych czy telekomunikacyjnych. Produkty te znajdują zastosowanie przy instalacji gniazdek, łączników instalacyjnych oraz jako elementy rozgałęźne, rozdzielające instalację na kilka obwodów. Można klasyfikować puszki ze względu na ich przeznaczenie – czy służyć mają do instalacji elektrycznych czy elektronicznych, jaki ma być ich stopień ochrony IP, czy mają izolować instalację np. od promieniowania RTG. Puszki mogą być ognioodporne, dźwiękoszczelne, wiatroszczelne, ekranowane itp. Każdy znajdzie więc coś dla siebie, dlatego (o czym pisaliśmy na początku) warto dobierać puszki instalacyjne dokładnie do naszych potrzeb. Pod względem montażu wyróżniamy przede wszystkimi modele podtynkowe, czyli ukryte w ścianie, oraz natynkowe, instalowane bezpośrednio na ścianie.

Fot. 3. Typoszereg łaczony wielopolowo. Fot.: SimetFot. 3. Typoszereg łaczony wielopolowo. Fot.: Simet

Pod tynkiem

Fot. 4. Producenci oferują puszki precyzyjnie
dostosowane do miejsca
montażu. Mimo, że dostępne są
rozwiązania uniwersalne warto
dobrać puszkę przeznaczoną do
danego typu przegrody. Fot.: Kaiser (x3)Fot. 4. Producenci oferują puszki precyzyjnie dostosowane do miejsca montażu. Mimo, że dostępne są rozwiązania uniwersalne warto dobrać puszkę przeznaczoną do danego typu przegrody. Fot.: Kaiser (x3)

Puszki podtynkowe przeznaczone są do montowania „wewnątrz” ściany, czyli pod warstwą tynku. W ten sposób wykonywane są instalacje w miejscach, w których mają być one niewidoczne i nie muszą być łatwo dostępne, czyli przede wszystkim w pomieszczeniach mieszkalnych ale również we wszelkiego typu pomieszczeniach użytkowych. Generalizując – instalacje natynkowe wykonywane są w zasadzie jedynie w pomieszczeniach o charakterze technicznym, gospodarczym i przemysłowym. Ukrycie instalacji (a w tym i puszki) podyktowane jest przez względy estetyczne. Przemawia za tym również potrzeba zabezpieczania instalacji przed uszkodzeniami oraz ochrony wnętrza puszki. Najważniejsza jest oczywiście ochrona użytkowników pomieszczeń przed porażeniem prądem. Z drugiej strony takie umiejscowienie sprawia, że dostęp, np. w razie awarii czy potrzeby dokonania prac serwisowych, jest trudniejszy.
Bardzo ważnym kryterium doboru puszki jest materiał ściany, w której montować będziemy puszkę. Na rynku znajdziemy modele do zainstalowania w betonie, cegle, kartongipsie, drewnie itd. Najczęściej puszki oznaczane są różnymi kolorami, różnymi dla każdego sposobu ich osadzania. Czarne są puszki przeznaczone do ścian pełnych, w których mocuje się je za pomocą gipsu lub zaprawy. Do ścian pustych, wykonanych z płyt gipsowych wykorzystuje się puszki pomarańczowe, mocowane w dokładnie wykonanych otworach za pośrednictwem wkrętów z blokadkami. Natomiast podstawowe elementy puszek przeznaczonych do konstrukcji betonowych są żółte. Puszki do betonu składają się zwykle z kilku elementów (zielonych i szarych) i dzielą się na puszki wykorzystywane w prefabrykacji oraz puszki montowane w szalunkach w budownictwie ślizgowym. Oferta producentów jest bardzo bogata – dostępne są równie produkty uniwersalne, możliwe do zamontowania w różnego rodzaju podłożach (np. dzięki dołączeniu śrub kotwiących pozwalających na zastosowanie w różnych ścianach i sufitach, czyli ścianach betonowych, wapienno-murarskich, pustakach, cegłach pełnych).

Puszki klasyfikujemy ze względu na ich przeznaczenie – czy służyć mają do instalacji elektrycznych czy elektronicznych, jaki ma być ich stopień ochrony IP, czy mają izolować instalację np. od promieniowania RTG. Puszki mogą być ognioodporne, dźwiękoszczelne, wiatroszczelne, ekranowane itp. Aby instalacja spełniała wymagane standardy puszki instalacyjne należy dobierać dokładnie do potrzeb.

Drewno i gips-karton

Fot. 5. Powiększenie przestrzeni montażowej
umożliwia bezproblemowe
umieszczenie w puszce elementów
elektronicznych. Fot.: Simet (x4)Fot. 5. Powiększenie przestrzeni montażowej umożliwia bezproblemowe umieszczenie w puszce elementów elektronicznych. Fot.: Simet (x4)

W przypadku konstrukcji drewnianych naszym priorytetem jest zabezpieczenie konstrukcji przed ogniem. Puszka musi więc być odporna na działanie wysokiej temperatury, iskry czy wręcz płomienia, które mogą pojawić się na łączeniach instalacji elektrycznej. Nie mniej ważna jest odporność puszki na działanie ognia z zewnątrz, czyli w przypadku zapłonu ściany, w której jest zamontowana. Tu zastosowanie mają przede wszystkim hermetyczne puszki z membraną uszczelniającą, która zachowa swoje właściwości nawet w temperaturze do 850 st. C. Miękka membrana zniweluje wędrówkę ciepła z środowiska zewnętrznego do puszki. Ponadto elastyczny materiał ułatwi szybkie i szczelne wprowadzenie przewodów. Ważnym kryterium przy wyborze puszki jest z pewnością łatwość jej montażu. W przypadku konstrukcji drewnianych interesującym rozwiązaniem są specjalne puszki do domów z bali, które pozwalają na pewne osadzane w grubych ścianach drewnianych (z litego drewna), zapewniając jednocześnie precyzyjne wykonanie otworów na przewody. Z kolei w ścianach budynku wzniesionego metodą szkieletową można stosować m.in. puszki do płyt gipsowo-kartonowych.
Montując puszki w ścianach szkieletowych, aby nie dopuścić do wychładzania się wnętrza, pamiętajmy o wiatroszczelności puszek do drewna. Puszki wiatroszczelne wyróżniają się uszczelnieniem przy wprowadzeniu przewodu do puszki, zapewnianym przez rurę osłonową lub peszel. Takie rozwiązanie stosowane jest także w domach inteligentnych lub pasywnych, tzn. takich, w których wewnętrzny obieg powietrza musi być ściśle kontrolowany.
Z montażem podtynkowym spotkamy się również w przypadku konstrukcji z płyt gipsowo-kartonowych. Puszki do płyt g-k posiadają najczęściej specjalne śruby z zaczepami pozwalającymi na szybsze skręcenie zaczepu mocującego w ścianie. Na łatwość montażu również wpływa wyprofilowany kołnierz wokół korpusu.

Beton

Rozwiązania montażu instalacji w betonie mogą bazować na zasadzie osadzania instalacji elektrycznej przed wylaniem betonu. W tym przypadku puszki należy przymocować zanim beton zostanie wylany. Mocujemy je uchwytami do stalowego zbrojenia lub przybijamy gwoździami do szalunku z drewna. Montaż wymaga ponadto nawiercenia otworów w korpusie, zamknięcia deklem, przymocowania drutem puszki do zbrojenia, a następnie wybicia dekielka dla odkrycia przestrzeni do zamocowania osprzętu. Możliwe jest modułowe łączenie puszek, np. z odstępem ramkowym 71 mm. Takie rozwiązanie wymaga szczegółowego i precyzyjnego rozplanowania instalacji – zmiana rozmieszczenia puszek po zastygnięciu betonu jest już niemożliwa.
Można oczywiście wiercić otwory w gotowej ścianie betonowej. Jest to jednak, w porównaniu do metody opisanej powyżej, niesamowita strata czasu. Według wyliczeń producentów nawet stosując metodę „przed wylaniem” można oszczędzić nawet 70%. czasu oraz zmniejszyć koszty zużycia narzędzi i materiałów eksploatacyjnych. Jednocześnie otrzymujemy pewną, stabilną i bezpieczną konstrukcję.

Fot. 6. Puszki wielopolowe ułatwiają montaż
ramek wielokrotnych. Fot.: SimetFot. 6. Puszki wielopolowe ułatwiają montaż ramek wielokrotnych. Fot.: Simet

Na tynku

Puszki natynkowe przeznaczone są przede wszystkim do pomieszczeń technicznych, gospodarczych, wykorzystuje się je również w obiektach przemysłowych. Krótko mówiąc – instalację prowadzi się na ścianie wszędzie tam, gdzie względy funkcjonalne i kwestie związane z bezpieczeństwem są znacznie ważniejsze od estetyki. Elementy takiej instalacji, a więc i puszki, muszą charakteryzować się zwiększoną wytrzymałością i wysokim stopniem szczelności. Powinny być odporne na uszkodzenia mechaniczne i najcięższe warunki zewnętrzne, takie jak zanieczyszczenia, wilgoć, niskie i wysokie temperatury, promieniowanie UV. Szczególne wymagania związane są ze specyficznym środowiskiem pracy, np. w przypadku zagrożenia wybuchem lub w atmosferze agresywnej. Dlatego montowane na tynku puszki wykonywane są z wyjątkowo wytrzymałych plastików i wyposażone w solidnie przykręcone pokrywy zabezpieczające wnętrze i połączenia elektryczne. Podstawowe rozwiązania, stosowane w większości produktów to wytłoczone osłabienia pod kable, które ułatwiają wycięcie otworów nożem lub przebicie ich bezpośrednio kablem. Niektóre puszki posiadają wpusty elastyczne lub zakończone gwintem, co usprawnia montaż kabli i sprawia, że moduł staje się bardziej odporny na działanie czynników zewnętrznych.

Fot. 8. Miejsce instalacji puszki w przegrodzie betonowej musi być precyzyjnie określone
przed jej zalaniem. Fot.: SimetFot. 8. Miejsce instalacji puszki w przegrodzie betonowej musi być precyzyjnie określone przed jej zalaniem. Fot.: Simet

Szeregowo czy wielopolowo?

Pozostaje nam jeszcze sposób umieszczenia puszek w instalacji. Klasycznym rozwiązaniem jest łączenie puszek szeregowo. Tak postępuje się w różnego rodzaju instalacjach podtynkowych, zarówno w budynkach mieszkalnych, jak i biurach oraz obiektach przemysłowych. Model ten wybierany jest przede wszystkim z uwagi na jeden ważny czynnik: niską cenę. Poza tym umożliwia łączenie elementów w dowolnej długości zestawy. Opierając się na sprawdzonych rozwiązaniach, producenci opracowują unowocześnione modele, pozwalające na usprawnienie procesu montażu oraz instalacji. Dotyczy to np. puszek wielopolowych, które pozwalają na uzyskanie większej przestrzeni wewnętrznej, szybsze osadzenie oraz stworzenie konstrukcji bardziej elastycznej w stosunku do jednostkowych rozwiązań. Puszki te zostały wyposażone w wysuwane przegrody z osłabieniami, które umożliwiają przeprowadzenie przewodów. Rozwiązanie to sprawdza się doskonale, gdy zaistnieje konieczność oddzielenia od siebie komponentów elektrycznych i elektronicznych. Pozostawienie przegrody sprawi ponadto, że konstrukcja puszki zachowa swoją sztywność podczas prac murarskich. Dzięki rezygnacji z przewężeń we wnętrzu puszki udało się wygospodarować więcej miejsca na coraz większą ilość wyposażenia bez przekraczania standardowych rozmiarów puszki.

Megger przyrządy pomiarowe nr 1 na świecie - niezawodne w każdych warunkach - gwarantowana wiarygodność i powtarzalność pomiarów - ...mierzymy od 1889 roku