Oferta rynkowa w zakresie listew i koryt kablowych jest bardzo bogata. Stąd też odpowiednie rozwiązanie dobiera się uwzględniając konkretną aplikację. Na etapie wyboru właściwego systemu trzeba wziąć pod uwagę materiał wykonania, konstrukcję, funkcjonalność i wymiary.

Listwy i kanały kablowe

Koryta płaskie

Koryta płaskie znajdują zastosowanie w miejscach, gdzie pomieszczenia są już wykończone. Istotną rolę odgrywają tutaj akcesoria, dzięki którym przebieg trasy można ściśle dostosować do powierzchni montażowej. Chodzi np. o kształtki typu „T”, klipsy montażowe, kątowniki (zewnętrzne, wewnętrzne) oraz obejmy na kable. Jako elementy rozdzielające wykorzystać można również puszki rozdzielcze. Oprócz tego odpowiednie puszki pozwalają na montaż gniazd i włączników a specjalne przejściówki umożliwiają połączenie z korytkiem płaskim węży peszla oraz rur osłonowych. Niektóre korytka mają perforację w dnie, przez co zyskuje się łatwy montaż.

Fot 1. System kanałów podparapetowych z wykorzystaniem elementów systemu M45. Fot. AKS ZielonkaFot 1. System kanałów podparapetowych z wykorzystaniem elementów systemu M45. Fot. AKS Zielonka

Koryta pyłoszczelne

Z kolei w niektórych aplikacjach przemysłowych montuje się korytka kablowe pyłoszczelne. Dużą popularność mają korytka pełne dobierane przede wszystkim pod względem rozmiarów, a co za tym idzie, pojemności. W razie potrzeby można zastosować pokrywy i listwy uszczelniające. Specjalne łączniki umożliwiają łączenie koryt, a dzięki kształtkom trasę kablową ściśle dopasowuje się do konkretnego przebiegu. Mowa tu o szeregu akcesoriów w postaci narożników 45º, pokryw i kształtek „T”, łuków wznoszących i opadających oraz kształtek zakańczających. Na rynku oferowane są również korytka pyłoszczelne wykonane jako konstrukcje samonośne.

Fot 2. Kanały PK posiadają podwójne ścianki zapewniające wysoką odporność mechaniczną i trwałość. Fot. KoposFot 2. Kanały PK posiadają podwójne ścianki zapewniające wysoką odporność mechaniczną i trwałość. Fot. Kopos

Koryta siatkowe

Korytka siatkowe cechuje przede wszystkim niewielka masa oraz przejrzystość kabli. Takie rozwiązanie ułatwia prace serwisowe. Ponadto korytka siatkowe nie zatrzymują wilgoci i zanieczyszczeń a kable mają zapewnione dobre chłodzenie. Oprócz tego dzięki korytkom siatkowym można uzyskać elastyczne rozwiązanie dostosowując system trasy kablowej do konkretnych warunków obiektowych. Docenia się przy tym szybki montaż i możliwość łatwego przycinania elementów. Należy podkreślić, że koryta kablowe są montowane zarówno na zewnątrz jak i wewnątrz pomieszczeń.
Koryta siatkowe bardzo często montuje się na potrzeby prowadzenia tras kablowych przewodów elektrycznych niskiego i wysokiego napięcia oraz przewodów sygnałowych i teletechnicznych. Oprócz tego korytka siatkowe sprawdzają się jako instalacje w obrębie maszyn i urządzeń produkcyjnych. Ułożone w ten sposób przewody są spięte opaskami. Przydatne rozwiązanie stanowią specjalne uchwyty przeznaczone do montażu puszek instalacyjnych. Poszczególne elementy konstrukcyjne takiego systemu trasy kablowej wytwarza się ze stali ocynkowanej lub nierdzewnej. Są również korytka siatkowe z elementami pokrytymi laminowaną powłoką z tworzywa sztucznego. Na etapie montażu koryt wsuwa się jedno w drugie. Do mocowania wykorzystuje się z kolei specjalne wysięgniki i uchwyty stropowe. Łączenie nie wymaga śrub. Akcesoriami mogą być płyty montażowe, które ułatwiają instalowanie puszek. Przydać się mogą również uchwyty podłogowe, podpórki, przegrody i obejmy sufitowe.

Fot 3. Ważnym elementem konstrukcji są rowki umożliwiające wsunięcie przegród w celu rozdzielenia wewnętrznej przestrzeni kanałów. Fot. KoposFot 3. Ważnym elementem konstrukcji są rowki umożliwiające wsunięcie przegród w celu rozdzielenia wewnętrznej przestrzeni kanałów. Fot. Kopos

Korytka grzebieniowe

Korytka grzebieniowe bardzo często montuje się w rozdzielniach i szafach sterowniczych. Korytka tego typu w wersji cienkogrzebieniowej z węższymi przerwami i żebrami, sprawdzają się przy prowadzeniu cienkich przewodów. Ważna jest tutaj duża elastyczność żeber umożliwiająca wielokrotne odginanie ale przy zagwarantowaniu odporności na złamanie nawet w przypadku niskich temperatur. Z kolei korytka grubogrzebieniowe są używane do przewodów o większych przekrojach. Korytka takie mają grube boki i podstawę, co przekłada się na sztywność i stabilność konstrukcji. Korytka mają różne wysokości, dzięki czemu można efektywnie wykorzystać miejsce w szafie. Niektórzy producenci oferują korytka w różnych kolorach. Można w ten sposób np. wyróżnić obwody.

Fot 4. System kanałów podparapetowych z wykorzystaniem elementów
systemu M45. Fot. AKS ZielonkaFot 4. System kanałów podparapetowych z wykorzystaniem elementów systemu M45. Fot. AKS Zielonka

Są również wersje koryt ze zwężeniami międzyżebrowymi, co zdecydowanie ułatwia przeprowadzanie kabli. Z kolei korytka grzebieniowe z otworami pozwalają organizować węże ochronne. Przydadzą się również separatory oddzielające obwody o różnych napięciach i funkcjach. Ponadto wyposażeniem dodatkowym są pierścienie mocujące, znaczniki korytek oraz paski utrzymujące.
W wielu aplikacjach sprawdzą się korytka elastyczne z taśmą samoprzylepną. Taśma ma wykonanie w postaci pianki co zapewnia łatwy montaż na nierównych powierzchniach. Korytka tego typu wykorzystywane są chociażby w instalacjach automatyki przemysłowej np. na potrzeby przeprowadzania kabli z paneli kontrolnych do szaf sterowniczych. Kable mogą być przeprowadzane w różnych kierunkach zapewniając przy tym elastyczność biegu.
Kluczowy jest wysoki poziom odporności na uszkodzenia mechaniczne oraz możliwość montażu w miejscach, gdzie występują skrajne temperatury. Do grupowania przewodów w wiązki można zastosować osłony spiralne.

Fot 5. System kanałów podparapetowych prowadzonych w laboratorium z wykorzystaniem elementów systemu M45. Fot. AKS ZielonkaFot 5. System kanałów podparapetowych prowadzonych w laboratorium z wykorzystaniem elementów systemu M45. Fot. AKS Zielonka

Kanały przypodłogowe

Dzięki elektroinstalacyjnym kanałom przypodłogowym można prowadzić i organizować kable zasilające, sterujące i telekomunikacyjne. Poszczególne kanały dobiera się pod względem wysokości profilu – np. 11, 15, 18, 25, 30 mm. Do wyboru są kanały bazujące na dwóch przegrodach lub bez przegród. Przegrody można umieścić symetrycznie lub asymetrycznie a w niektórych kanałach opcjonalnie instaluje się przegrody. Do bardziej rozbudowanych instalacji wykorzystywane są kanały o wysokości profilu 40 i 60 mm. Wbudowane teowniki umożliwiają montowanie przegród i osprzętu kanałowego. Ponadto klamry rozporowe nie tylko usztywniają kanał ale i przytrzymują przewody zanim pokrywa zostanie nałożona. Na kanał o długości 2 m przypadają 4 klamry.

Kanały przypodłogowe można rozbudować o szereg akcesoriów. Są to przede wszystkim łączniki (proste i kątowe), narożniki (zewnętrzne i wewnętrzne) oraz klamry i puszki kanałowe do montażu w kanałach gniazd i łączników. W zależności od potrzeb puszka może być podwójna lub pojedyncza. Niektóre systemy umożliwiają montaż ramkowych gniazd podtynkowych pojedynczych i podwójnych o tradycyjnej konstrukcji. Dzięki trójnikom można maskować prostopadłe połączenia pomiędzy kanałami, które mają różne wymiary. Ważne jest oddzielenie instalacji wysokoprądowej od niskoprądowej również w narożnikach kanałów. Warto zadbać o elastyczne pokrywy umożliwiające estetyczny montaż kanałów w narożnikach ścian, co przekłada się na zwiększenie pojemności kanału.

Fot 6. Planując prowadzanie instalacji elektrycznej przy pomocy kanałów należy wziąć pod uwagę ilość punktów elektrycznych jakie dana instalacja będzie posiadała. Fot. KoposFot 6. Planując prowadzanie instalacji elektrycznej przy pomocy kanałów należy wziąć pod uwagę ilość punktów elektrycznych jakie dana instalacja będzie posiadała. Fot. Kopos

Kanały podparapetowe

Kanały pozwalające na dystrybucję energii i sygnałów teletechnicznych wykonane jako konstrukcje podparapetowe wytwarza się z PVC ze stabilizatorami wapniowo-cynkowymi. Materiał ten jest trudnopalny i samogasnący. Poszczególne elementy systemu są łączone łącznikami lub kołkami sprzęgającymi. Warto wspomnieć o symetrycznym perforowaniu podłogowym zapewniającym bezpośrednie wprowadzanie śrub mocujących. Do montowania osprzętu nie potrzeba dodatkowych zaślepień części górnej. Jeżeli aplikacja tego wymaga to można zastosować kanały o głębokości 90 mm. Przekłada się to bowiem na powiększenie przestrzeni przeznaczonej na okablowanie.

Oprócz tego można układać przewody komputerowe z krytycznym promieniem gięcia. Chodzi tutaj np. o światłowody. Nabyć można również kanały podwójne z dwiema niezależnymi komorami.
Jednak kanały podparapetowe dostępne są nie tylko z tworzywa sztucznego ale i z metali – np. stal, stal nierdzewna, aluminium. W takich rozwiązaniach do wyrównania potencjału wykorzystuje się bezpośrednie podłączenie do uziemienia. Specjalne stacje zaopatrzeniowe służą do rozdziału energii i sygnałów. Stacja taka bazuje na nośniku podstawowym, który łączy poszczególne elementy stacji i stanowi przegrodę dzielącą dwa kanały dystrybucji kabli. Istotną rolę odgrywa zamknięcie sprzęgowe pokrywy na progu nośnika podstawowego. Niektóre pokrywy otwierają się w oparciu o mechanizm jednodotykowy. Odryglowanie odbywa się poprzez zdefiniowany przycisk. Sprzęgło zawiasowe trzyma podnoszoną pokrywę od strony węzła obrotowego. Kable doprowadza się do wnętrza stacji elastycznymi przepustami.

Fot 7. Listwy obłe (LO) do montażu przewodów na podłodze. Fot. KoposFot 7. Listwy obłe (LO) do montażu przewodów na podłodze. Fot. Kopos

Kanały podpodłogowe

Specjalne kanały wykorzystywane są jako instalacje podpodłogowe. W zależności od potrzeb dobiera się rozwiązania przeznaczone do podłóg technicznych oraz betonowych podłoży wylewanych. Oprócz kanałów ważne są puszki pozwalające na montaż zasilających punktów podłogowych. Z puszkami współpracują punkty podłogowe. Do puszek montuje się pokrywy odwracalne lub przeznaczone do instalacji pod wykładziną. Uchwyty na moduły pozwalają na separowanie poszczególnych obwodów prądowych. Uchwyty tego typu trzeba tak usytuować aby zapewnić wygodne podłączanie wtyczek. Przydatnym rozwiązaniem są miejsca na etykiety. Puszki mogą mieć regulowaną wysokość.
W zależności od wersji jest możliwy montaż do 24 modułów. Specjalne ramy gwarantują łatwą instalację i montaż puszek betonowych w wylewkach betonowych. Wysokość jest regulowana najczęściej w zakresie od 56 do 140 mm. Do regulacji służą 4 tulejki umieszczone w rogach puszki. Ścianki boczne można nacinać po to aby połączyć je z kanałami.
Na etapie wyboru odpowiedniego systemu koryt, listew i kanałów kablowych należy w pierwszej kolejności dobrać ich przekrój i materiał wykonania. Ważny jest również sposób montażu, miejsce prowadzenia oraz rodzaj sposób dystrybucji energii i sygnałów.

Damian Żabicki