Google+
Advertisement

Przepusty kablowe są niezbędne dla prawidłowego, a co najważniejsze, bezpiecznego i szczelnego wprowadzania kabli do urządzeń elektrycznych, do naściennych i stosowanych w systemach koryt instalacyjnych puszek rozgałęźnych, do rozdzielnic oraz szaf sterowniczych.

Fot. 1. Akcesoria uniwersalne IP54 do IP68. Fot. SPELSBERGFot. 1. Akcesoria uniwersalne IP54 do IP68. Fot. SPELSBERG

Przepusty z reguły stosuje się w przypadkach, gdy nie ma potrzeby uwzględniania szczególnych warunków pracy. Chodzi np. o zabezpieczenie przewodów przed uszkodzeniami mechanicznymi, działaniem skrajnych temperatur czy też wilgoci. Jeżeli konieczne jest zabezpieczenie miejsca wprowadzenia przewodu przed wodą, zanieczyszczeniami itp., zastosowanie znajdują dławiki kablowe. Oprócz tego stosuje się szereg innych rodzajów przepustów, chociażby w postaci płyt i listew przeprowadzających. Przepustami kablowymi są również gumowe elementy, w których otwór jest wycinany z uwzględnieniem średnicy przewodu lub kabla.
W efekcie odpowiedni przepust jest dobierany pod kątem warunków środowiskowych, w jakich będzie on pracował.

Dławiki kablowe

Fot. 2. Dławnica kablowa. Fot. SPELSBERGFot. 2. Dławnica kablowa. Fot. SPELSBERG

Kluczową rolę odgrywa wybór materiału użytego do wykonania dławika. Na przykład po elementy metalowe warto sięgnąć w miejscach, które wymagają podwyższonego poziomu ochrony przed uszkodzeniami mechanicznymi oraz w zastosowaniach, gdzie temperatura może być podwyższona. Z kolei dławiki wykonane z tworzywa sztucznego stosuje się w miejscach, gdzie mogą wystąpić prądy indukcyjne o znacznej wartości jednak przy braku zagrożenia gwałtownym wzrostem temperatury i uszkodzeniami o charakterze mechanicznym. Za podstawę w ofercie rynkowej należy uznać dławiki kablowe wykonane z tworzywa sztucznego z gwintem PG lub metrycznym. Konstrukcja dławików zapewnia szczelność oraz wytrzymałość przejścia kablowego. Kluczową rolę odgrywa zabezpieczenie przed przekręceniem kabla oraz odciążenie. Istotny jest pierścień uszczelniający wykonany z polichloroprenu/kauczuku nitrylowego. Trzeba podkreślić, że w niektórych rozwiązaniach nie ma potrzeby używania pierścienia uszczelniającego gwint, dzięki zastosowaniu natryskiwanej uszczelki na króćcu pośrednim.

Dławiki dzielone i redukcyjne

Fot. 3. Dławnice metalowe cechuje przede wszystkim wytrzymałość na uszkodzenia
mechaniczne. Fot. ASTATFot. 3. Dławnice metalowe cechuje przede wszystkim wytrzymałość na uszkodzenia mechaniczne. Fot. ASTAT

Dzięki dławikom dzielonym można wprowadzić okablowanie bez konieczności rozłączania instalacji (np. wiązki kablowe). W elementach ruchomych warto zadbać o dławiki z odgiętką. Ważne jest zabezpieczenie, które zapobiega zerwaniu żył. Z kolei zabezpieczenie spiralne eliminuje zjawisko zaginania się przewodów. Stopień ochrony niektórych dławików dzielonych wynosi IP68.
Dławiki redukcyjne stosowane są w aplikacjach, w których przy określonym gwincie PG trzeba uszczelnić kabel o mniejszej średnicy. Pierścień bazujący na kauczuku chloroprenowym zapewnia podwójne dodatkowe uszczelnienie. Zacisk samocentrujący odpowiada z kolei za prowadzenie kabla.
W nowoczesnych dławikach stawia się na konstrukcje zapewniające wysoki stopień ochrony miejsca wprowadzenia przewodu. Za standard w zakresie uszczelnień dławików należy uznać zacisk gwintowany. Istotną rolę odgrywa jednolity korpus z materiału sprężystego. Ukształtowanie obudowy pozwala na wciśnięcie w otwór korpusu z jednoczesnym wypchnięciem membrany zaślepiającej. Ważną cechą dławików jest łatwy montaż oraz demontaż niewymagający używania narzędzi. Należy zwrócić uwagę na niewielką wysokość przepustu.

Fot. 4. Interesujące rozwiązanie stanowią dławnice dzielone. Fot. ASTATFot. 4. Interesujące rozwiązanie stanowią dławnice dzielone. Fot. ASTAT

Dławiki do trudnych warunków eksploatacyjnych

Odpowiednie dławiki dobierane są do pracy w miejscach narażonych na wystąpienie mieszaniny wybuchowej (środowisko EX). Dławiki tego typu są wykonywane z nieiskrzącego mosiądzu niklowanego, a z kolei poliamid to materiał, z którego wytwarzane są zaciski. Ważny jest przy tym wysoki stopień ochrony wynoszący IP68, a temperatura pracy mieści się pomiędzy -20ºC a 95ºC. Z myślą o trudnych warunkach eksploatacyjnych oferowane są dławiki wykonane z mosiądzu. Zapewniają one ochronę przed wyrwaniem przewodu oraz dużą powierzchnię zaciskową. Tym sposobem jest możliwe wprowadzanie kabli o dużych przekrojach. Dławiki mogą mieć rozszerzoną obejmę i wejście. Odpowiednie rozwiązania są dobierane z myślą o miejscach wymagających ochrony przeciwpyłowej. Oprócz tego nabyć można modele odporne na działanie substancji chemicznych i wysokich temperatur. W razie potrzeby należy zadbać o wersje mogące pracować w skrajnych temperaturach i przy obecności substancji chemicznych.

Fot. 5. Metalowe dławnice kablowe. Fot. ASTATFot. 4. Metalowe dławnice kablowe. Fot. ASTAT

Akcesoria do dławików

Fot. 6. Przepust kablowy powinien przede
wszystkim być gwarancją odporności
na działanie wilgoci. Fot. SPELSBERGFot. 6. Przepust kablowy powinien przede wszystkim być gwarancją odporności na działanie wilgoci. Fot. SPELSBERG

Wybierając dławiki warto zadbać o odpowiednie akcesoria. Np. podkładki uszczelniające są gwarancją ochrony mechanicznej i zachowania stopnia ochrony dławików kablowych. Podkładki takie wkłada się pomiędzy pierścień dociskowy a tuleję dociskową. Poziom szczelności przepustu można zachować lub poprawić dzięki specjalnym kitom uszczelniającym. Produkty tego typu nie zawierają włókien oraz przez długi czas zachowują elastyczność. Materiał wykonania kitów stanowią zazwyczaj minerały i polimery; ale nie powinny one zawierać silikonów, kwasów i związków halogenowych. Kluczową rolę odgrywa możliwość stosowania w niskich temperaturach z zachowaniem odporności na działanie wysokiej temperatury. Ważna jest również mała absorpcja wody i dobre właściwości izolacyjne.
Płytki ochronne pozwalają na szczelne zamykanie dławików kablowych przed instalacją kabla. Elementy tego typu montuje się wstępnie między nakrętkę mocującą przewód a uszczelkę. Wprowadzając kabel nie ma potrzeby wyjmowania płytki, bowiem są one przepchnięte kablem do wewnątrz. Niejednokrotnie zastosowanie znajdują tuleje dociskowe z odciążnikiem poprzecznym działającym centrycznie.

Płyty przeprowadzające

Fot. 7. Odpowiednie przepusty pozwalają na przeprowadzenie kabli niezależnie od średnicy. Fot. ASTATFot. 7. Odpowiednie przepusty pozwalają na przeprowadzenie kabli niezależnie od średnicy. Fot. ASTAT

Płyty przeprowadzające można uznać za tanie i proste przepusty kablowe. Montując instalację z płytami przeprowadzającymi, przewody wprowadza się do obudowy, po czym wyciąga na odpowiednią długość. Płyty przeprowadzające o konstrukcji okrągłej przeznaczone są do przeprowadzania przewodów w przypadku obudów, które mają otwory z gwintem metrycznym lub przy grubości ścianki do 8 mm. W razie potrzeby zastosować można płyty okrągłe z otworem montażowym z gwintem metrycznym M63, M50 oraz M32. Dla pewności połączenia stosuje się przeciwnakrętkę. Jako zalety płyt przeprowadzających należy wymienić przede wszystkim łatwy i szybki montaż oraz natychmiastowe uszczelnienie przewodu.
Przewody o średnicy od 16 do 24 mm mogą być wprowadzane poprzez duże moduły uszczelniające. Za pomocą specjalnego adaptera można zamontować mały moduł uszczelniający oraz zmniejszyć zakres dławienia do 2 mm.

Fot. 8. Odpowiednie przepusty kablowe są istotnym elementem
bezpieczeństwa maszyn przemysłowych. Fot. ASTATFot. 8. Odpowiednie przepusty kablowe są istotnym elementem bezpieczeństwa maszyn przemysłowych. Fot. ASTAT

Przejście przez ścianę

Fot. 9. Specjalne rozwiązania dostępne są z myślą o pracy w trudnych warunkach
eksploatacyjnych. Fot. AMATECHFot. 9. Specjalne rozwiązania dostępne są z myślą o pracy w trudnych warunkach eksploatacyjnych. Fot. AMATECH Fot. 10. Sposób montażu płyty z dławnicami
kablowymi. Fot. AMATECHFot. 10. Sposób montażu płyty z dławnicami kablowymi. Fot. AMATECH Fot. 11. Sposób połączenia elektrycznego
ekranu kabla z przepustem
kablowym. Fot. ASTATFot. 11. Sposób połączenia elektrycznego ekranu kabla z przepustem kablowym. Fot. ASTAT" Fot. 12. W płytach przeprowadzających każdy
z przewodów uszczelniany jest
za pomocą osobnego elementu. Fot. ASTATFot. 12. W płytach przeprowadzających każdy z przewodów uszczelniany jest za pomocą osobnego elementu. Fot. ASTAT

Specjalne elementy nabyć można z myślą o aplikacjach wymagających przejścia kabli przez ścianę. Za podstawę w tym zakresie można uznać rury przepustowe wykonane z tworzywa sztucznego. Są one pokryte specjalnym tworzywem po to, aby zapewnić szczelne wiązanie rury z betonem.
Przepusty przez ścianę mogą być również wykonane ze stali szlachetnej. Dodatkowo uwzględnia się kołnierz środkowy, który stanowi dodatkową barierę zapobiegającą wnikaniu wody do budynku. Niejednokrotnie zastosowanie znajdują rury ze stali szlachetnej z dodatkowym kołnierzem zewnętrznym.

Ramy kołnierzowe i płyty podłogowe

Ramy kołnierzowe odgrywają istotną rolę w przypadkach, które wymagają uszczelnienia kabli i węży. Na uwagę zasługuje przy tym mechaniczne mocowanie kabli. Warto zwrócić uwagę na przepusty przeznaczone do ochrony węży spiralnych. Niektóre ramy montowane są za pomocą zatrzasku. W przypadku prefabrykowanych wiązek jest możliwe ich wprowadzanie do obudowy pod kątem 90°. Zaletą ram kołnierzowych jest zapewnienie ochrony w miejscu wprowadzenia przewodu.
Oferowane na rynku blachy podłogowe zazwyczaj mają konstrukcję dwuczęściową oraz otwory dopasowane do konkretnych systemów przepustowych. Jako zalety takich rozwiązań należy wymienić możliwość wykorzystania do wprowadzenia kabli prawie całej powierzchni podłogi szafy. Nie ma przy tym utrudnień przy wprowadzaniu kabli zakończonymi nawet dużymi wtyczkami.

Listwy przeprowadzające

Listwy przeprowadzające wyróżnia przede wszystkim podzielność, a więc jest możliwy montaż w szafach już istniejących. Kluczową rolę odgrywa również dopasowanie do instalacji ze względu na dwa rozmiary modułów uszczelniających.
W typowej listwie przeprowadzającej uwzględnia się dwuczęściową, otwieraną ramę, w której umieszczane są moduły uszczelniające. Zastosować można wersje ram z podwójnym rzędem modułów uszczelniających oraz dwoma typami ram. Tym sposobem jest możliwa instalacja wielu przewodów przy wykorzystaniu niewielkiej powierzchni.
W listwach uszczelniających stawia się na uszczelnienie o stopniu ochrony IP54. Stąd też w konstrukcji zastosowanie znajduje uszczelka zewnętrzna, przez co przepust kablowy dokładnie przylega do krawędzi otworu szafy. Wprowadzenie kabla o dowolnej średnicy odbywa się poprzez moduł uszczelniający wykonany w postaci elastycznej sześciennej kostki z nacięciem.

Podsumowanie

Przepust kablowy stanowi element, który umożliwia przeprowadzanie kabla przez ścianę lub obudowę urządzenia elektrycznego. Przepust ma za zadanie zapewnienie uszczelnienia oraz częściowe uszczelnienie kabla po to, aby ograniczyć możliwość uszkodzeń mechanicznych mogących powstać w efekcie zmęczenia materiału. Może ono wystąpić np. w efekcie częstego zginania. Oprócz tego izolacja przewodu ma ochronę przed przecięciem ostrymi krawędziami blaszanej obudowy urządzenia. Ważne jest przy tym uniemożliwienie wyrwania kabla z wnętrza urządzenia. Przepusty kablowe zazwyczaj wytwarza się z gumy, tworzyw sztucznych oraz metalu.
Oferta rynkowa w zakresie przepustów kablowych jest bardzo obszerna. Stąd też zastosować można ramy przeprowadzające, ramy kołnierzowe, dławnice oraz moduły uszczelniające. Odpowiednie przepusty uwzględnia się do kabli o większej średnicy. Istotną rolę odgrywają również blachy podłogowe, płyty kołnierzowe, systemy zatrzaskowe, a także listwy mocujące. Niejednokrotnie zastosowanie znajdują przepusty spełniające wymagania EMC.

Damian Żabicki

Megger przyrządy pomiarowe nr 1 na świecie - niezawodne w każdych warunkach - gwarantowana wiarygodność i powtarzalność pomiarów - ...mierzymy od 1889 roku