Google+
Advertisement

W którą stronę idzie rynek oznaczników? Choć producenci nadal intensywnie pracują nad rozwojem segmentu produktów uniwersalnych, to należy zauważyć kolejny charakterystyczny trend. Powstaje coraz więcej oznaczników „do zadań specjalnych”, dopasowanych do wyśrubowanych wymagań danych aplikacji. Oprócz tego poszerzyła się oferta drukarek termotransferowych.

Fot. 1 Prężnie rozwija się
segment przenośnych
drukarek
przemysłowych. Fot.: BrotherFot. 1 Prężnie rozwija się segment przenośnych drukarek przemysłowych. Fot.: Brother

Czy dynamiczny rozwój branży oznaczników sprawił, że metody tradycyjne odeszły do lamusa? Prawdę mówiąc, eksperci wskazują na znaczącą przewagę nowoczesnych rozwiązań nad tradycyjnymi, jak opis ręczny. Zwróćmy uwagę na to, że w przypadku ręcznego nanoszenia opisu na oznaczniki znacznie łatwiej o błąd, wynikający chociażby z wykonywania monotonnych, powtarzających się czynności.
Co istotne, na popularności straciły również gotowe oznaczniki i szyldy oznaczeniowe, a szala zainteresowania przechyliła się w stronę oznaczeń indywidualnych, dedykowanych stricte danemu środowisku pracy oraz tworzonych na potrzeby konkretnej instalacji – przez instalatora i na miejscu przeprowadzania prac. Rynek oznaczeń w ciągu ostatnich kilku lat skupił się przede wszystkim na dwóch kluczowych zagadnieniach: technologii druku termotransferowego oraz oznaczeń przeznaczonych do wymagających aplikacji, czyli specjalistycznych branż. Poszczególni producenci wprowadzili lub rozszerzyli gamę materiałów bezhalogenowych oraz oznaczeń odpornych na wysokie i niskie temperatury, długotrwałe oddziaływanie olejów i paliw. Najwyraźniej zaakcentowanym kierunkiem rozwoju rynku jest uzyskanie konkurencyjnej żywotności produktów do oznaczania – gdyż sama instalacja cechuje się coraz większą trwałością i wytrzymałością.

Do zadań specjalnych

Fot. 2 Ręczne metody oznaczania może jeszcze nie odeszły do lamusa, ale na
pewno straciły na popularności. Fot.: BrotherFot. 2 Ręczne metody oznaczania może jeszcze nie odeszły do lamusa, ale na pewno straciły na popularności. Fot.: Brother Fot. 3 Przy ręcznym opisywaniu instalacji znacznie łatwiej o błąd. Fot.: AstatFot. 3 Przy ręcznym opisywaniu instalacji znacznie łatwiej o błąd. Fot.: Astat

Producenci nieustannie rozwijają gamę oznaczeń dedykowanych stricte trudnym warunkom przemysłowym. Standardowe, uniwersalne produkty nie poradziłyby sobie z oddziaływaniem różnorodnych czynników wynikających z wymagającego środowiska pracy. Takie warunki wymagają wyjątkowo trwałych materiałów. Do użytku przemysłowego polecane są przede wszystkim produkty ze stali nierdzewnej, a w niektórych przypadkach – przy elementach narażonych na oddziaływanie środowiska agresywnego - ze stali kwasoodpornej. Wyróżniają się tu m.in. oznaczenia metalowe składające się z szyldów nośnych, do których wsuwa się poszczególne znaki, wyposażone w specjalne klamry. Zamontowanie zaślepek końcowych (po dwie w szyldzie) umożliwia trwałe przymocowanie szyldu na kablu – po zatrzaśnięciu zaślepek lub zaciśnięciu końcówek za pomocą przeznaczonych do tego szczypiec.
W przemyśle mają zastosowanie także etykiety, które w połączeniu z odpowiednio mocnym klejem mogą zagwarantować trwałość oznaczenia nawet w niesprzyjających warunkach – są to m.in. materiały poliestrowe, winylowe i nylonowe.
Poszerzono też ofertę oznaczników zapewniających bezpieczeństwo w przypadku pożaru, przeznaczonych do aplikacji m.in. w przemyśle kolejowym i lotniczym (np. metro, tunele, czyli wszystkie te miejsca, w których od elementów instalacji wymagamy, aby były trudnozapalne, nie zawierały halogenów, a w razie pożarów nie wydzielały dużej ilości dymu, co umożliwia przeprowadzenie skutecznej i bezpiecznej ewakuacji ludzi). Naszą uwagę z pewnością zwrócą też oznaczniki odporne na skrajnie niskie i skrajnie wysokie temperatury (np. od -55 do +225), tzn. do stosowania w bezpośredniej bliskości źródeł ciepła, np. przy elementach silnika (dedykowane branży lotniczej). Interesujące, że rozszerzyła się oferta oznaczników przeznaczonych do użytku wojskowego, czyli posiadających zarówno specjalistyczne certyfikaty potwierdzające uzyskanie danych parametrów technicznych, jak i zgodność z wyśrubowanymi wymaganiami i normami wojskowymi.

Drukujemy!

Fot. 4. Oznaczniki termokurczliwe zmniejszają swoje rozmiary
nawet trzykrotnie, idealnie przylegając do kabla. Fot.: AstatFot. 4. Oznaczniki termokurczliwe zmniejszają swoje rozmiary nawet trzykrotnie, idealnie przylegając do kabla. Fot.: Astat Fot. 5 Coraz większe jest zainteresowanie
oznaczeniami indywidualnymi,
dedykowanymi danemu, często
wymagającemu środowisku pracy. Fot. HellermannTytonFot. 5 Coraz większe jest zainteresowanie oznaczeniami indywidualnymi, dedykowanymi danemu, często wymagającemu środowisku pracy. Fot. HellermannTyton

Ręczne czy gotowe oznaczniki zastępowane są nowszymi, bardziej elastycznymi systemami identyfikacji, bazującymi na łatwiejszym tworzeniu zindywidualizowanych opisów. Stwierdzenie, że druk termotransferowy zrewolucjonizował segment oznaczeń przewodów, wcale nie jest przesadą. Metoda ta gwarantuje trwałość i odporność oznaczenia na szerokie spektrum czynników (pyły, oleje, promieniowanie UV, wilgoć, kwasy). Rozwój technologii druku termotransferowego pociągnął za sobą również poruszenie w segmencie specjalistycznych drukarek oraz bardzo trwałych taśm barwiących.
Coraz chętniej wykorzystujemy drukarki przenośne, czyli umożliwiające zaprojektowanie i wykonanie oznaczenia na miejscu przeprowadzania prac. Ręczne, przemysłowe drukarki etykiet pozwalają na wydruk etykiet o różnych szerokościach – od ok. 3,5 do 18 mm – oraz z różną prędkością (do ok. 20 mm/s). Duży wyświetlacz LCD, wygodne w obsłudze przyciski i intuicyjna obsługa sprawiają, że z łatwością stworzymy własną etykietę, wybierzemy formę obramowania, styl druku, rozmiar czcionki oraz niezbędne do opisania instalacji czy urządzenia symbole (bazy symboli liczą nawet do kilkuset elementów, instalator może też wgrać lub zaprojektować swoje własne). Warto wspomnieć również o możliwości uwiecznienia na oznaczniku logo firmy instalatora. Wydrukowanie większej liczby oznaczników bądź opracowanie indywidualnego opisu czy symbolu to kwestia naciśnięcia kilku przycisków. Stworzony projekt zostaje zapisy w pamięci urządzenia – w razie potrzeby możemy do niego powrócić, wydrukować ponownie lub edytować. Producenci tworzą przeznaczone do współpracy z drukarkami oprogramowania, w związku z czym wszystkie wymienione czynności można przeprowadzić także z poziomu komputera czy też innego urządzenia mobilnego (aplikacje dostępne są do bezpłatnego pobrania w Google Play lub App Store). Istotnym usprawnieniem jest możliwość przesyłu plików do pamięci drukarki przez internet, np. bezpośrednio z serwisu Dropbox lub poczty e-mail.
Oczywiście, nadal niezbędne są drukarki stołowe, których zalety docenimy w przypadku drukowania większej liczby powtarzalnych oznaczeń, np. kilkudziesięciu lub kilkuset, przeznaczonych do rozdzielnicy piętrowej lub budynkowej. Tego rodzaju urządzenia współpracują ponadto ze specjalnymi materiałami czy szyldami, odpornymi m.in. na wysoką temperaturę.

Fot. 6. Metodę oznaczania powinniśmy dobrać, biorąc pod uwagę specyfikę aplikacji. Fot.: BrotherFot. 6. Metodę oznaczania powinniśmy dobrać, biorąc pod uwagę specyfikę aplikacji. Fot.: Brother

Kody kreskowe i QR

Coraz większe jest zainteresowanie instalatorów możliwością drukowania kodów kreskowych i QR. Wiąże się to z dużą ilością informacji, jakie musimy zawrzeć na oznaczeniu. Uwzględnienie wszystkich niezbędnych danych dotyczących instalacji, historii kabla, jego producenta, roli czy parametrów sprawia, że opisy stają się o wiele dłuższe – nawet, gdy posługujemy się symbolami. Niejednokrotnie opis może zmieścić się na oznaczeniu tylko pod warunkiem, że „skrócimy” go do formy kodu. Kody projektowane są na komputerze lub bezpośrednio na drukarce przenośnej, a ich sczytanie odbywa się za pomocą specjalnego skanera lub po prostu smartfona z zainstalowaną aplikacją.

Taśmy termotransferowe

Fot. 7. Ręczne oraz gotowe oznaczniki zastępowane są elastycznymi systemami identyfikacji
umożliwiającymi tworzenie indywidualnych opisów. Fot.: BrotherFot. 7. Ręczne oraz gotowe oznaczniki zastępowane są elastycznymi systemami identyfikacji umożliwiającymi tworzenie indywidualnych opisów. Fot.: Brother Fot. 8. Technologia druku termotransferowego zrewolucjonizowała branżę
oznaczników. Fot.: BrotherFot. 8. Technologia druku termotransferowego zrewolucjonizowała branżę oznaczników. Fot.: Brother Fot. 9. Poszerzyła się oferta
producentów w zakresie
produktów specjalistycznych. Fot.: PartexFot. 9. Poszerzyła się oferta producentów w zakresie produktów specjalistycznych. Fot.: Partex

Nie sposób nie wspomnieć również o taśmach przeznaczonych do drukarek termotransferowych, które zachowują trwałość nawet użytkowane w warunkach przemysłowych. Najnowsze rozwiązania bazują na technice cienkiej folii, w której przejście barwnika z fazy stałej do fazy ciekłej i jego transfer z taśmy na oznaczenie odbywa się w bardzo krótkim czasie. Niektóre z oferowanych przez producentów taśm składają się aż z sześciu warstw materiału, wyróżniając się przy tym niewielką grubością. Taśmę barwiącą dobieramy, biorąc pod uwagę przede wszystkim wymagania druku, czyli np. odporność na ścieranie oraz zarysowania.

Czym się kierować, wybierając oznaczniki?

Oprócz warunków środowiska montażu istotne jest również, w jaki sposób chcemy dokonać aplikacji. Na rynku dostępne są oznaczniki przeznaczone do przewodów niepodłączonych oraz do już podłączonych instalacji. Jeśli pracujemy na przewodach niepodłączonych, prawdopodobnie sięgniemy po oznaczniki o konstrukcji zamkniętej. Profil wewnętrzny ukształtowany w formie strzałki sprawia, że wsunięcie elementu na kabel jest znacznie prostsze; zapobiega to również przekręcaniu się oznaczników względem przewodu, co ma szczególne znaczenie, jeśli opis składa się z kilku poszczególnych oznaczeń, symboli. W zamocowaniu wieloznaczeniowych opisów pomocne będą specjalne aplikatory – najpierw wprowadzamy do niego przewód, a następnie wsuwamy nań ciąg oznaczników.
Do oznaczenia niepodłączonych jeszcze przewodów możemy wykorzystać też rurki termokurczliwe – z wydrukowanym uprzednio opisem.
Przy przewodach już podłączonych – np. podczas modernizacji działającej instalacji elektrycznej – zastosowanie znajdują oznaczniki zatrzaskiwane, czyli o konstrukcji otwartej. Tego rodzaju oznaczenia są bardziej sprężyste, elastyczne, nie oznacza to jednak, że przesuwają się po kablu. Sprawdzą się tu też wszelkiego rodzaju tabliczki, szyldy oraz etykiety przymocowywane za pomocą opasek i pasków.
Dobierając rodzaj oznaczeń do specyfiki instalacji, należy zwrócić uwagę również na ich docelową ilość. Przy niewielkich ilościach można zastosować oznaczniki gotowe, przy małych i średnich pomogą ręczne drukarki, a przy średnich i dużych – drukarki stołowe, w obu przypadkach termotrasferowe.

Dążymy w kierunku zautomatyzowania procesu oznaczania. Minimalizowane jest dzięki temu ryzyko ludzkiego błędu, a praca instalatora staje się znacznie prostsza.

Iwona Bortniczuk
Na podstawie materiałów firm:
Partex, HellermannTyton, Brother, BRADY/Astat
Konsultacja merytoryczna:
Paweł Petykiewicz, HellermannTyton oraz Bartłomiej Kocik, Astat

Megger przyrządy pomiarowe nr 1 na świecie - niezawodne w każdych warunkach - gwarantowana wiarygodność i powtarzalność pomiarów - ...mierzymy od 1889 roku