Automatyka domowa, czyli w skrócie BMS, ma za zadanie sterować wszystkimi instalacjami funkcjonującym i w tzw. inteligentnym domu (budynku) dla poprawy naszego bezpieczeństwa i komfort użycia. Jednak sterowanie to powinno się odbywać po myśli nas – użytkowników systemu, którzy muszą dawać stosowne wytyczne i robić to za pośrednictwem odpowiednich urządzeń, z których najciekawszymi i zdecydowanie wiodącymi są panele sterowania.

 

 

panele do obslugi i zarzadzania systemem w domach inteligentnych

BMS to w dużym skrócie system inteligentnej automatyki, stosowanej z reguły w zaawansowanych technicznie nowoczesnych budynkach i działającej w oparciu o sieć czujników, detektorów i mierników, które zbierają dane i przekazują je do zintegrowanego podsystemu zarządzającego wszystkimi instalacjami. Systemy BMS powstają dziś głównie z myślą o naszym komforcie, ale tą pierwotną ideą, leżącą u podstaw ich rozwoju, było bezpieczeństwo (zapobieganie włamaniom i kradzieżom) oraz oszczędność osiągana głównie poprzez optymalizację efektywności energetycznej całego budynku w którym system funkcjonuje. Dziś do tej listy można jeszcze dodać aspekt ekologii i ograniczania emisji szkodliwych zanieczyszczeń, w tym i związków wpływających na wzrost efektu cieplarnianego. Systemy BMS niejako stwarzają inteligencję budynków, działając według własnych logicznych algorytmów lub według programów narzuconych przez swoich użytkowników. Dzięki nim inteligentne domy same reagują na zmiany wewnątrz jak i na zewnątrz, sterując poszczególnymi instalacjami. Oczywiście działanie to opiera się na wspomnianej armii czujników, detektorów i mierników oraz na analizie stale gromadzonych przez nie danych dotyczących nie tylko warunków w budynku i na zewnątrz, ale i danych dotyczących stanu samych poszczególnych instalacji (oświetlenie, ogrzewanie, wentylacja i klimatyzacja, rolety, system przeciwpożarowy i antywłamaniowy itd.).

panele do obslugi i zarzadzania systemem w domach inteligentnych3

W efekcie systemy BMS mogą na przykład włączać i wyłączać oświetlenie – wg zaprogramowanych przez użytkowników tzw. scen – i robić to w określonych pomieszczeniach. Mogą sterować alarmem, systemem czujek, stref bezpieczeństwa, zamkami w drzwiach i oknach czy lampami dla oświetlenia intruzów – wszystko to dla naszego bezpieczeństwa. Potrafią oczywiście sterować ogrzewaniem, klimatyzacją, wentylacją i roletami tak, by zapewniać optymalne warunki w poszczególnych pomieszczeniach i odpowiednio reagować na zmiany pogody. Umieją w rzeczywistości o wiele więcej – pole do popisu jest niemal nieograniczone – ale,co ważne, potrafią też kontrolować zużycie energii i optymalizować je dla tworzenia efektów synergicznych, czyli takich w których spotykają się: komfort użytkowników, energooszczędność i ekologia. Na zakończenie rozdziału warto jeszcze wspomnieć o tym, że tłumaczenie skrótu BMS jako „automatyka domowa” jest dziś bardzo mylące. Wynika to z prostego faktu: systemy BMS już dawno na dobre zagościły w budynkach usługowych, publicznych oraz w obiektach przemysłowych. Budownictwo mieszkaniowe to tylko jedna z kilku domen dla BMS – wcale nie koniecznie ta najistotniejsza.

Czym są panele do sterowania automatyką domową

System inteligentnego domu to w pewnym sensie architektura, w której centralna jednostka, określana najczęściej terminem home server, zarządza wszystkimi elementami systemu, wywołując określone działania w obrębie wszystkich podpiętych do niej instalacji – od oświetlenia po inteligentne głośniki czy inteligentne systemy odciągów dla transportu brudnej odzieży do pralni. Użytkownicy systemów w swoich smart domach potrzebują bramy dostępowej do jednostki centralnej, by się z nią komunikować i przekazywać jej swoje polecenia, które następnie ona wykonuje, niezależnie od tego czy jest to działanie na bieżąco w bezpośrednim kontakcie na żywo z użytkownikiem, czy też działanie według zaprogramowanego wcześniej harmonogramu lub zapisanej w pamięci sceny.

panele do obslugi i zarzadzania systemem w domach inteligentnych2

Taką bramą dostępową są właśnie dotykowe panele sterujące, wyrafinowane urządzenia multimedialne, które z reguły prezentują się niezwykle estetycznie. Nie należą co prawda do urządzeń tanich – ich ceny wahają się od około 5-6 tysięcy złotych do nawet kilkunastu za jeden panel, a zdarza się, że w danym domu potrzebne są dwa lub więcej paneli – jednak oferują niezwykle wygodną formę obsługi systemu i prezentacji informacji. Co więcej, ta forma komunikacji z home server coraz częściej oprócz sterowania poprzez multi-dotyk ekranu (kilka palców jednocześnie na ekranie pojemnościowym, tak jak w naszych smartfonach), oferuje również sterowanie gestem i głosem, co pociąga za sobą obecność kamery wysokiej rozdzielczości, mikrofonu i głośnika w strukturze urządzenia. Panele sterowania BMS z reguły montowane są na stałe w ścianach i można tu wskazać zarówno wersje natynkowe (te średniej wielkości i największe, do przekątnej ekranu w okolicach 15–20 cali) jak i podtynkowe. Przypominają znane wszystkim tablety, przy czym jakość ich wykonania (spasowania) i jakość użytych materiałów regularnie przewyższa tablety z górnej półki cenowej. Bardzo często ich powierzchnia to wysokojakościowe szkło mineralne, a ramka obudowy – jeśli jest – wykonana jest z aluminium, ze stali, tworzywa sztucznego bądź szkła.

panele do obslugi i zarzadzania systemem w domach inteligentnych4

Rozdzielczości ekranów to sprawa bardzo istotna – im jest wyższa tym lepiej. Podobnie jak w tabletach z najwyższej półki, także tutaj potrafi wynosić 3200 x 1800 (blisko standardu 4K) lub ewentualnie 2560 x 1600 pikseli (blisko standardu Full HD). Wracając do kwestii montażowych, trzeba zwrócić uwagę na dość istotny aspekt, jakim jest połączenie ekranu z serwerem centralnym i umiejscowienie serwera, bowiem w uogólnieniu można wskazać dwa standardy na rynku jakimi są serwery zawarte w panelu obsługowym oraz serwery stanowiące odrębny moduł, połączony z panelem łączem przewodowym. W tym pierwszym przypadku panele są nieco większymi urządzeniami, których montaż podtynkowy wymaga stworzenia dla nich większej przestrzeni w puszce montażowej – pod warunkiem że jest to wariant podtynkowy.

panele do obslugi i zarzadzania systemem w domach inteligentnych5

Naturalnie panele dotykowe do obsługi systemów BSM muszą mieć zasilanie, stąd kolejny przewód przyłączeniowy w puszce montażowej (np. 110 V czy 230 V z prądem AC oraz 24 V z prądem DC). Obowiązkowe połączenie z internetem wymaga pojawienia się następnego przewodu, ponieważ standardem jest tu pewność połączenia oraz jak najszerszy, jak najszybszy i maksymalnie stabilny przesył danych. Praktycznie wszystkie panele cechują się złożonym interfejsem dzielonym na co najmniej kilka obszarów którymi steruje się niezależnie. Obszary te mogą przyjmować postać segmentów, lub pasków obsługi, lub być kombinacją obu – wszystko zależy od pomysłowości producentów. Często struktura interfejsu jest elastyczna i użytkownik ma możliwość jej przebudowy i skomponowania według własnych potrzeb – jeśli nie na całej powierzchni to przynajmniej na jej części. Trochę to przypomina układanie własnego pulpitu w systemach takich jak MS Windows czy Android i pozwala na przykład na zgrupowanie funkcji zarządzania budynkiem po prawej stronie panelu zaś skonfigurowanie indywidualnych funkcjonalności (kamery, pogoda, poczta e-mail, itp.) po lewej stronie panelu sterowniczego. Standardem jest jednak – na wzór wspomnianych przed chwilą systemów operacyjnych – programowanie stałych i nieusuwalnych pasków nawigacyjnych, które uwzględniają funkcje takie jak m.in. wyświetlanie godziny i daty, przycisk powrotu do menu głównego czy przycisk „cofnij”.

panele do obslugi i zarzadzania systemem w domach inteligentnych6

Funkcjonalności paneli

Właściwie trudno o funkcjonalności potrzebne mieszkańcom smart domów, które nie zostały w ostatnich 5 latach uwzględnione w panelach sterowania systemami BMS. Wykorzystuje się je do centralnego sterowania oświetleniem i żaluzjami, ogrzewaniem i klimatyzacją, multimediami, scenami świetlnymi czy symulowania obecności. Ponadto służą do uzbrajania alarmu, optymalizacji zużycia energii elektrycznej, sterowania oknami i koordynacji działań pomiędzy poszczególnymi instalacjami (programowanie harmonogramów czy zarządzania domofonem. Dosłownie wszystko jest możliwe do zrealizowania. I co więcej, często użytkownicy mają tu do dyspozycji ukryte głębiej podmenu pojawiające się w postaci na przykład wyskakujących okienek. Wygląda to tak, że jeśli z listy sprzętów użytkownik wybierze pojedynczą żaluzję lub lampę, pojawi się dodatkowe okienko z dostępnymi opcjami typu: opuść żaluzję, podnieś do połowy, podnieś całkowicie, zmień temperaturę barwową w żarówce LED lampy podłogowej, włącz światło pełnej mocy (max lumen) i tym podobne.

panele do obslugi i zarzadzania systemem w domach inteligentnych8

Ważną funkcjonalnością jest tu też sygnalizowanie przez panel stanu każdej z podłączonych do systemu instalacji i każdego jej elementu, co pozwala szybko ocenić które lampy są włączone niepotrzebnie, a które należy uruchomić, bądź czy trzeba na przykład wyłączyć system czujek ruchu. Przede wszystkim jednak panele te w przystępny i graficzny sposób prezentują całe techniczne wyposażenie obiektu którym można sterować, robiąc to albo w podziale na pomieszczenia, albo w podziale na poszczególne instalacje i podsystemy przyłączone do serwera centralnego – za pośrednictwem tzw. wizualizacji, generowanych przez specjalny program, choć w praktyce coraz częściej całe oprogramowanie paneli określa się terminem „wizualizacja”.

panele do obslugi i zarzadzania systemem w domach inteligentnych9

Jeśli więc użytkownik wybierze wizualizację któregoś pomieszczenia, opartą na przykład na wgranym zdjęciu panoramicznym 360º tego pomieszczenia, program wyświetli mu wszystkie funkcje wszystkich instalacji dostępne w tym pokoju, robiąc dodatkowe rozróżnienie między instalacjami poprzez użycie różnych kodów kolorystycznych bądź oferując zapętlone przeskakiwanie przyciskiem od jednej instalacji do drugiej. Innym rozwiązaniem jest system wizualizacji oferujących na najwyższym poziomie menu podział na poszczególne zautomatyzowane instalacje w skali całego domu, a dopiero dalej wskazywanie poszczególnych miejsc w wybranych pomieszczeniach. W takim układzie jeśli użytkownik wybierze instalację grzewczą, na wizualizacji ukażą mu się wszystkie grzejniki w całym budynku wraz z możliwością wskazania wybranego grzejnika w określonym pomieszczeniu, którego działaniem użytkownik chce obecnie sterować by osiągnąć oczekiwaną temperaturę w maksymalnie szybkim czasie.

panele do obslugi i zarzadzania systemem w domach inteligentnych10

Warto wrócić do pojęcia scen świetlnych. Jest to opcja, w której użytkownicy mogą skonfigurować i zapisać w pamięci urządzenia – oraz finalnie w harmonogramie – dowolne ustawienie oświetlenia w pojedynczym pomieszczeniu lub całym domu. Jeśli po powrocie wieczorem z pracy użytkownicy nie chcą być witani pełnym światłem, lecz tylko delikatnym, nastrojowym podświetleniem w określonych punktach, wówczas mogą to zaprogramować jako jedną z kilku scen świetlnych obok innych, takich jak scena na czas oglądania telewizji, scena na czas treningu itp. Takie sceny można wręcz wyrzucić na panel główny w segment „ulubione” i mieć do nich natychmiastowy dostęp. Z tą funkcjonalnością ściśle jest powiązana opcja symulacji obecności w domu, którą można programować m.in. poprzez odpowiednio ułożoną sekwencję scen świetlnych sprzężonych z systemem rolet. To doskonały sposób na zwiększenie bezpieczeństwa domu podczas gdy przez dłuższy czas pozostaje pusty choćby z powodu wyjazdu weekendowego lub wakacyjnego. Na uwagę zasługują funkcjonalności takie jak indywidualny dobór tapety do pulpitu w zależności od pory dnia, sterowanie muzyką, dane o pogodzie wraz z prognozą na najbliższe dni, serwisy informacyjne (newsy, dane o kursach walut) oraz poczta e-mail z dostępem do kont wszystkich użytkowników systemu.

panele do obslugi i zarzadzania systemem w domach inteligentnych11

Nie są to kwestie pierwszej potrzeby, jednak bardzo podnoszą komfort życia i oszczędzają sporo czasu mieszkańcom inteligentnego domu. Niemniej znacznie istotniejsze są funkcjonalności takie jak domofon i system kamer, które obok czujników gazów (butan, dwutlenek węgla) i systemu czujek ruchu wpisują się w funkcjonalności zapewniające bezpieczeństwo. Panele do sterowania inteligentnymi domami dostarczają też sporo informacji o zużyciu energii i zarządzaniu tym zużyciem przez mieszkańców domu w rozbiciu na poszczególne instalacje oraz urządzenia. Prezentują zestawienia i generują statystyki według zadanych przez użytkowników zmiennych – wszystko dla optymalizacji zużycia energii elektrycznej i cieplnej oraz mediów takich jak woda czy gaz. Najbardziej zaawansowane potrafią podpowiadać najlepsze rozwiązania poprzez sugestie dotyczące m.in. powiązania współpracy rolet lub żaluzji z systemem ogrzewania. Im więcej mieszkańcy wiedzą o gospodarowaniu swoim domem i jego zasobami, tym lepiej nim zarządzają i przechodzą na coraz bardziej ekologiczne rozwiązania.

 

Więcej na temat: